
Gölge Arşiv
Fokus Plus 23 bölümler Kas 8, 2026
Gölge Arşiv, Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile istihbarat ağlarını, gölgede kalmış figürleri ve devletlerin açıktan söylemediği hesapları ele alıyor. Program, resmi anlatının dışında kalan ayrıntıları belgelere dayanarak inceliyor. İddiaları tarihsel bağlamına oturtup geçmişin gölgelerinin bugüne nasıl sarktığını anlamaya çalışıyor.
Bölümler

Alfabe, Hafıza, Kimlik | Gölge Arşiv 24. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeleri ve alfabe değişimlerinin arkasındaki siyasi ve toplumsal tartışmaları ele alıyoruz.▪️ Uygur’dan Göktürk’e, Arap alfabesinden Latin alfabesine uzanan değişimin nedenlerini inceliyoruz.▪️ Osmanlı’da alfabe tartışmalarının nasıl başladığına, Münif Paşa’dan Ali Suavi’ye uzanan farklı görüşlere bakıyoruz.▪️ Sultan Abdülhamid’i

Hapis, Ceza, Edebiyat | Gölge Arşiv 23. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, hapishanelerin ortaya çıkışından bugünkü ceza anlayışına uzanan büyük dönüşümün izini sürüyoruz.▪️ İnsanlık tarihinin büyük bölümünde suçun karşılığı hapis değil, doğrudan beden üzerinden verilen cezalardı.▪️ Osmanlı’daki zindanların gerçekten hapishane olup olmadığı ve 1831 sonrası başlayan dönüşüm, dönemin ceza anlayışıyla birlikte değerlendiriliyor.▪️ Zamanla hapi

Eşkıyalar, Osmanlı, Cumhuriyet | Gölge Arşiv 22. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan eşkıyalık tarihini ve eşkıyaların neden bazen kahramanlaştırıldığını masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, eşkıyalığın ne anlama geldiğinden devletlerin bu figürlere yaklaşımına kadar uzanan hikâyeyi inceliyoruz.▪️ Resneli Niyazi’den Eşref Atan’a, Köroğlu’ndan İnce Mehmed’e uzanan farklı eşkıya tipleri üze

Aptallar Festivali, Çocuk Haçlı Seferi, Karnaval | Gölge Arşiv 21. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Orta Çağ Avrupa’sının en sıra dışı geleneklerinden biri olan “Aptallar Festivali”nin izini sürüyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, kilisenin desteklediği bu festivalin nasıl ortaya çıktığını ve neden yüzyıllarca sürdüğünü inceliyoruz.▪️ Bir günlüğüne hiyerarşilerin, yasakların ve otoritenin askıya alındığı bu gelenekte neler yaşanıyordu? ▪️ Kilisen

Kanuni, Şehzade Mustafa, Rüstem Paşa | Gölge Arşiv 20. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Osmanlı tarihinin en tartışmalı olaylarından biri olan Şehzade Mustafa’nın ölümünü masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Kanuni Sultan Süleyman, Şehzade Mustafa ve Rüstem Paşa arasındaki siyasi mücadeleyi ele alıyoruz.▪️ Mustafa’nın öldürülmesi sonrası Yeniçerilerin Kanuni’ye yazdığı sert mektuplar da bölümün dikkat çeken başlıkları aras

Nuh'un Gemisi, Araştırma, Sahtekarlık | Gölge Arşiv 19. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Nuh’un Gemisi’nin bulunduğu iddiasının arkasındaki araştırmaları ve tartışmaları masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, 1959’dan beri sürdürülen araştırmaların ne ortaya koyduğunu ele alıyoruz.▪️ Doğal bir jeolojik oluşum ile insan yapımı arkeolojik kalıntı arasındaki farkı konuşuyoruz.▪️ Araştırmaların bilimsel niteliği, kullanılan yönte

Sofra, Yemek, Kimlik | Gölge Arşiv 18. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, yemek ve sofra kültürünün siyasi tarihle kurduğu ilişkiyi masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, ne yediğimizden çok nasıl yediğimizin kimliğimizi nasıl şekillendirdiğini konuşuyoruz.▪️ Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan Türk mutfağında coğrafya, din, göç ve savaşların bıraktığı izleri ele alıyoruz.▪️ Selçuklu ve Osmanlı sofralarındaki dönüş

Piramitler, Rosetta Taşı, Napolyon | Gölge Arşiv 17. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Mısır Piramitleri’nin Müslümanlar dönemindeki hikâyesini ve Napolyon’un Mısır seferiyle başlayan yeni dönemi masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Müslümanların piramitlere yönelik merakını ve Halife Memun döneminde yapılan araştırmaları ele alıyoruz.▪️ Piramitlerin kim tarafından ve neden yapıldığına dair Orta Çağ’daki görüşler, bugünkü

Kanlı Baron, Cengiz Han, Reenkarnasyon | Gölge Arşiv 16. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, kendisini Cengiz Han’ın reenkarnasyonu ilan eden “Kanlı Baron” Roman Ungern von Sternberg’in sıra dışı hikâyesini masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Rus ordusundan Moğolistan’a uzanan Ungern’in Bolşeviklere karşı mücadelesini ele alıyoruz.▪️ Çinlileri Ulan Batur’dan çıkaran Baron, kısa sürede kendisini Cengiz Han’ın mirasçısı ilan ede

Piri Reis, Harita, Antarktika | Gölge Arşiv 15. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Piri Reis’in 1513 tarihli dünya haritasının ardındaki hikâyeyi ve yüzyıllardır süren tartışmaları masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Piri Reis’in Arap, Portekiz ve İspanyol kaynaklarından yararlanarak oluşturduğu haritayı ele alıyoruz.▪️ Haritanın Amerika ve Antarktika’yı gösterdiği iddiaları, Piri Reis’in kullandığı kaynaklar ve bu t

Abdülhamid, Çarşaf Yasağı, Kur'an Yakma | Gölge Arşiv 14. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Sultan II. Abdülhamid hakkında yıllardır tartışılan iddiaları, belgeler ve dönemin şartları üzerinden masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, “Abdülhamid çarşafı yasakladı mı?”, “Kur’an ve hadis kitaplarını yaktırdı mı?” gibi tartışmalı başlıkları tarihî bağlamı içinde ele alıyoruz.▪️ Bölümde, Yıldız Sarayı çıkışlı belge üzerinden çarşaf m

Kral Faysal, Kraliçe İffet, Kudüs | Gölge Arşiv 13. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Suudi Arabistan tarihinin en dikkat çekici liderlerinden Kral Faysal’ı ve onun siyasi duruşunda önemli bir yer tutan Kraliçe İffet Hanım’ı masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Kral Faysal’ı diğer Suudi liderlerden ayıran Kudüs hassasiyetini, Filistin meselesindeki tavrını ve 1973 sonrası dünya siyasetini sarsan petrol ambargosunu tarihi

Amerika Osmanlı Topraklarını İşgal Etti mi? | Gölge Arşiv 12.Bölüm
➕ Gölge Arşiv'in bu bölümünde, resmi anlatılarda neredeyse hiç yer almayan bir dosyayı, Amerika Birleşik Devletleri'nin Osmanlı topraklarına uzanan müdahalelerini ve Beyrut Limanı'nın işgalini masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Akdeniz'de Türk leventleriyle Amerikan donanması arasında yaşanan çatışmalardan ABD'nin tarihinde savaş tazminatı ödedi

Marco Polo, Seyahatname, Kolomb | Gölge Arşiv 11. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, dünyanın en meşhur seyyahlarından biri olarak bilinen Marco Polo’nun hikayesini ve seyahatnamesi etrafındaki büyük şüpheleri masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Marco Polo’nun babası ve amcasıyla başlayan Doğu yolculuğundan Kubilay Han’ın sarayına, Anadolu’dan İran’a, Kafkasya’dan Orta Asya ve Çin’e uzandığı söylenen rotayı tarihi bağl

Bakü'nün Fethi, Resulzade, Enver Paşa | Gölge Arşiv 10. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Osmanlı’nın son dönemindeki en kritik hamlelerden biri olan 1918 Bakü’nün fethini ve Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesini masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Çarlık Rusyası’nın yıkılışından Bolşeviklerin yükselişine, Azerbaycan’da Musavat Partisi’nin ortaya çıkışından Mehmet Emin Resulzade’nin bağımsızlık idealine uzanan hattı tarihi

Battal Gazi, Evliya Çelebi, Malatya | Gölge Arşiv 9. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Anadolu’nun İslamlaşma sürecinden Battal Gazi’nin tarihsel kimliğine uzanan hattı, rivayetler ve kaynaklar ışığında masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Battal Gazi’nin yalnızca Cüneyt Arkın filmleriyle hafızalara kazınan bir kahraman olmadığını; sözlü kültür, tarih kaynakları ve fetih geleneği içindeki yerini ele alıyoruz.▪️ Bölümde, A

Epstein, İstismar ve Filozoflar | Gölge Arşiv 8. Bölüm
➕ Çocuk istismarını normalleştirmeye yönelik karanlık çabalar, yalnızca günümüzün yozlaşmış ağlarına özgü bir anomali değil, on yıllardır süregelen sistematik bir projenin sonucudur.▪️ Yakın zamanda ortaya çıkan milyonlarca Epstein belgesi, batı medeniyeti içindeki derin skandalları bir kez daha gözler önüne serdi.▪️ 1970'li yıllarda Fransa'da, aralarında Michel Foucault gibi dünyaca ünlü

Azerbaycan, Elçibey, Darbe | Gölge Arşiv 7. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Azerbaycan’ın bağımsızlık sürecinin en önemli isimlerinden biri olan Ebulfez Elçibey’in siyasi yükselişini, iktidardan düşürülmesini ve geride bıraktığı mirası masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinden Azerbaycan’ın bağımsızlığına, Elçibey’in halk desteğiyle iktidara gelişinden darbeye giden sürece ka

Kaddafi, Saddam, Aşk Romanı | Gölge Arşiv 6. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde diktatörlerin yalnızca ülkeleri değil; kelimeleri, kitapları ve ideolojileri de nasıl kontrol aracına dönüştürdüğünü masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Muammer Kaddafi’nin Yeşil Kitap’ından Saddam Hüseyin’in romanlarına, Türkmenbaşı Niyazov’un Ruhname’sinden totaliter liderlerin “el kitabı” merakına uzanan hattı tarihi bağlamı içinde e

Tolstoy, İslam, Vaisov Tarikatı | Gölge Arşiv 5. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, dünya edebiyatının en büyük isimlerinden Lev Nikolayeviç Tolstoy’un yalnızca edebi kimliğini değil, inanç, ahlak ve Doğu dünyasıyla kurduğu sıra dışı ilişkiyi masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte Tolstoy’un Türklere ve Müslümanlara bakışı, İslam’a duyduğu ilginin kaynakları ve “Tolstoy Müslüman mıydı?” sorusunu dönemin Rusya’sındaki siya

Adnan Menderes, Darbe, 1960 | Gölge Arşiv 4. Bölüm
➕ Gölge Arşiv’in bu bölümünde, Türkiye siyasi tarihinin en sert kırılma anlarından biri olan 27 Mayıs darbesini ve Adnan Menderes’in idama uzanan hikayesini masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, Menderes’in Kurtuluş Savaşı yıllarından siyasete girişine, Demokrat Parti’nin yükselişinden darbeye giden sürece kadar uzanan hattı tarihi bağlamı içinde ele alıyoruz.▪️ Bölüm

Lawrence, Şerif Hüseyin ve Medine Müdafaası | Gölge Arşiv 3. Bölüm
➕ Gölge Arşiv'in bu bölümünde, Birinci Dünya Savaşı döneminde yaşanan Arap İsyanı ve Mekke'nin düşüşünü tarihi belgeler ışığında masaya yatırıyoruz.▪️ Araştırmacı Mehmed Mazlum Çelik ile birlikte, "Araplar Osmanlı'ya topyekun ihanet etti mi?" sorusunu tarihi ve sosyolojik arka planı inceliyoruz.▪️ Bölümde, Genelkurmay Başkanlığı raporları, İngiliz arşivleri ve dönemin birinci

Özbek, Alman Casusu, CIA Casusu: Ruzi Nazar | Gölge Arşiv 2. Bölüm
➕ Bazı isimler tarihin ana caddelerinde değil, arka sokaklarında yürür.▪️ Ruzi Nazar da o gölgeli isimlerden biriydi.▪️ Özbekistan’dan Nazi saflarına, oradan CIA koridorlarına uzanan hayatı, yalnızca bir kişinin hikâyesi değildi.▪️ Soğuk Savaş’ın görünmeyen cephelerinde, Türkiye’den İran’a uzanan kritik kırılmaların arkasında onun adı geçti.▪️ Dindarlık, milliyetçilik, istihbarat ve devlet aklı ar











