Felsefe Açıklarından
Felsefe Açıklarından, filozofların açtığı perspektiften disiplinlerarası bir bakışla felsefi konuları ele alan bir programdır. Yılmaz Murat Bilican ve Ahmet Rifat Öğdül tarafından hazırlanıp sunulur. Bölümlerde felsefi düşünceler, güncel meseleler ve farklı disiplinlerle ilişkileri konuşulur. Program, Apaçık Radyo bünyesinde yayınlanır.
Bölümler
Yapay Zekâ ve Korkularımız: Geleceğimize Dair Felsefi Senaryolar
Geçtiğimiz hafta yapay zekâ çağında insanlığın geleceğine dair felsefe çevrelerinde tartışılan üç farklı senaryo üzerinde konuşmaya başlamıştık ve bu hafta da aynı konuyu konuğumuz Dr. Ozan Altan Altınok ile konuşmaya devam ediyoruz.
“Sen yorulma, ben düşünürüm!” - Geleceğimize dair felsefi senaryolar
Yapay zekâ çağında insanlığın geleceğine dair felsefecilerin üzerinde durup tartıştığı farklı senaryolar üzerinde konuşuyoruz.Ortaya koymaya çalıştığımız soru; insanın kendine büyük bir coşkuyla atfettiği “özgür seçimler” yapabiliyor olmasının gerçekte anlamının ne olduğu. Bugün geldiğimiz noktada seçim yapmaktan yorulduk mu? Seçme özgürlüğümüzü yavaş yavaş yapay zekaya mı devrediyoruz, ö
"Ateşin İçinden, Canavarın Karnından!": Zor Zamanlarda Edebiyat
Bazen öyle zamanlar olur ki, her şey üst üste gelir. Savaşlar, göçler, adaletsizlikler, ekolojik felaketler, siyasal baskılar, yalnızlıklar ve gündelik hayatın görünmez yorgunlukları birbirinin üzerine eklenir. Böyle zamanlarda insan kendini “ateşin içinde, canavarın karnında” hisseder. Sular sellere, salınımlar sarsıntılara, ateşler yangınlara dönüşür.Konuğumuz şair-yazar Asuman Susam il
Görülmeyen Lohusa: Lohusalık üzerine felsefe
Konuğumuz Doç. Dr. Toros Güneş Esgün ile biraz alışılmadık bir konu, Lohusalık üzerine konuşuyoruz.Hamilelik hakkında çok şey konuşuyoruz, doğum hakkında çok şey konuşuyoruz, annelik hakkında da sayısız anlatımız var ama doğum ile annelik arasındaki o tuhaf eşik yani lohusalık, çoğu zaman ya tıbbın, psikolojinin konusu oluyor ya da kültürel ritüellerin.Toros Güneş Esgün’ün ‘Lokhos’un Logo
Kusursuzluk Meselesi: Kim, neden kusursuz olmak ister?
Vincenzo Latronico’nun Kusursuzluk adlı romanından yola çıkarak, kusursuzluk arzusu, özgünlük ve taklit, dijital hayat, tüketim, yabancılaşma, özgürlük ve iyi hayat kavramları üzerine konuşuyoruz. 🔹Gerçeklikle onun görüntüsü tam olarak örtüşür mü? Görüntü temsil ettiği gerçekliği tam olarak yansıtabiliyor mu?🔹Acaba görüntüler mi gerçeklik dediğimiz şeyi üretiyor?🔹Yapay Zekâ çağında, gerçe
Mine Söğüt'le Müstehcenlik, Beden ve İktidar Üzerine
Konuğumuz gazeteci yazar Mine Söğüt ile fotoğraf sanatçısı Bennu Gerede’nin “müstehcenlik” soruşturması nedeniyle gözaltına alınması üzerine T24’te yayımlanan “Tahmin edin bu yazının vazgeçtiğimiz başlığı neydi?” başlıklı son yazısı üzerinden ahlak, beden, kadın, özgürlük ve iktidar ilişkileri üzerine konuşuyoruz.
The Odyssey: Gitmek, Dönmek... Bir Yolunu Bulmak!
Konuğumuz film eleştirmeni ve yazar Murat Karakütük ile Christopher Nolan'ın The Odyssey filmini felsefi kavramlar üzerinden yorumlamaya çalışıyoruz.
Saf Canavar Bize Ne Söylüyor? - Bölüm 2
Konuğumuz Sema Kaygusuz ile son romanı Saf Canavar üzerine konuşmaya kaldığımız yerden devam ediyoruz.Roman, bugün bizim için de neredeyse artık görünür olmaya başlayan büyük bir yok oluş sonrasında, canlı türlerin, insan da dahil neredeyse tamamen yok olduğu, üretilen, yaratılan bedenlerin söz konusu olduğu, tekno-faşist yönetimin hikâye anlatmayı, geçmişi anmayı yasakladığı bir atmosfer
Saf Canavar Bize Ne Söylüyor? - Bölüm 1
Konuğumuz Sema Kaygusuz ile büyük bir yok oluşun ardından tekno-faşist bir düzenin hikâye anlatmayı ve geçmişi hatırlamayı yasakladığı distopik dünyayı merkezine alan son romanı Saf Canavar üzerinden günümüzün temel meselelerini konuşuyoruz.
Madde Uyandı mı?
Konuğumuz sanat tarihçisi, küratör ve yazar Uras Kızıl ile 'Madde Uyandı mı?' başlığı altında Yeni Materyalizm üzerine konuşuyoruz.Çok uzun vadede geleceği beklenen, Geleceğin krizi olarak görülen iklim krizi artık her gün, ölümcül sıcaklarla, fırtınalarla, sellerle kendini gösteriyor. Sanki artık bütün insan dışı olarak adlandırılan şeyler; yağmurlar, rüzgarlar, denizler, sular, seller,
Mizah, Gülme ve Neşe
Tahmin edeceğiniz üzere Geçen hafta neşemizi kaçıran, Deniz Göktaş’ın “Ölü Deniz” gösterisinin YouTube'da yayınlanması sonrasında olup bitenlerin ardından felsefenin mizah, gülme ve neşe kavramlarına yaklaşımı üzerinde duruyoruz.
Felsefe doğayı unuttu mu?
Emenuella Cocia, Bitkilerin Yaşamı adlı kitabında, “Yüzyıllardan beri, nadir istisnalar hariç, felsefe doğa üzerine tefekkür etmiyor,” diyor. Biz de bu hafta “Felsefe doğayı unuttu mu?" sorusundan hareket ediyoruz. Felsefe doğa üzerine düşünen “Doğa Filozofları”yla başlamıştı, sonra ne oldu da felsefe doğa üzerine düşünmeyi bıraktı? Bu bir ilerleme mi? İklim krizinin yaşamın bütün
Futbol Sadece Futbol mu?
Konuğumuz İstanbul Arel Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mehmet Yakın ile 2026 Dünya Futbol Şampiyonası üzerine konuşuyor; 'futbol sadece futbol mudur?', 'futbol bir oyun kuşkusuz, ama sadece bir oyun mu ve daha önemlisi bir oyun olarak kalabilecek mi?' ve 'sahada, milyarlarca dolarlık futbol ekonomisi, küresel markalar, yayın şirketleri, sosyal medya or
Bahçede Felsefe
Bu hafta bahçede felsefe yapmak üzerine konuşuyoruz. 🔹Bahçe nedir? 🔹Her tür dış uyarıcılardan, gürültüden uzak bir kaçış yeri mi?🔹Sınırları insan tarafından belirlenmiş ikinci bir doğa mı?🔹Bahçe bizim doğayla olan ilişkimize ayna tutabilir mi?
Düşünemeyen Çağın Felsefesi
Sürekli bir performans baskısı altında, asla yerinde duramayan, aynı anda türlü türlü işler yapmaktan bir türlü dikkatini toplayamayan, her işi hesap kitap haline gelmiş, yürürken bile adımlarını sayma peşine düşmüş günümüz insanından tefekkür, derin düşünme beklenebilir mi? Ya felsefeciler, onlardan beklemeli miyiz?
Patika Yollar ve Türlü Türlü Başka Yollar
Jaspers’le birlikte, felsefeyi “yolda olmak” olarak tanımlarsak eğer, bu yol nasıl bir yol olacak, nasıl girilip nasıl yol alınacak ve bir yere çıkılabiliyorsa, nereye çıkılacak?
Ölüme karşı insan: Modernizm ve ölümsüzlük arayışları
Bilimsel gelişmelerle ivme kazanan insanın kendi doğasını aşma ve ölümsüzlüğü yakalama çabaları üzerinde konuşacağız.
Raphael Lemkin ve soykırım kavramı
Konuğumuz Doç. Dr. Devrim Sezer ile soykırım kavramını, bu kavramın yaratıcısı Raphael Lemkin’in görüşleriyle birlikte büyüteç altına alıyoruz.
Suçluluk ve Sorumluluk: Karl Jaspers / Hannah Arendt
Holokost sonrası felsefe dünyasında tartışılan "suçluluk ve sorumluluk" kavramlarını Doç. Dr. Devrim Sezer'le konuşuyoruz.
Felsefe bizi teselli eder mi?
Konuğumuz Prof. Dr. Solmaz Zelyüt ile Boethius’un Felsefenin Tesellisi adlı eserinden hareketle felsefenin hayatın getirdikleri konusunda bir teselli sunup sunmayacağı üzerine konuşuyoruz.
Tayfun Pirselimoğlu’ndan Kerr
Tayfun Pirselimoğlu’nun son filmi Kerr üzerine tekrarlayan günler, anlar, anlamlar, siyasi ve sosyal abluka, korku ve teslimiyet kavramlarıyla ve Gilles Deleuze referanslarıyla konuşuyoruz.
"Sanat bunun neresinde?"
Sanatın geçmişten günümüze değişen anlamı, sanat dünyasında yeni teknolojiler, NFT, güncel sanat ve sanat piyasaları üzerine konuşuyoruz.
Komplo teorileri hep var mıydı?
Giderek yaygınlık kazanan komplo teorileri üzerine konuşuyoruz. Komplo teorileri hep var mıydı, neden ihtiyaç duyulur ve nasıl sonuçlar doğuruyor?
"Saklı" bırakılan İzmir tarihi üzerine
Konuğumuz Talat Ulusoy'la geçen hafta üzerine konuştuğumuz Walter Benjamin’in tarih tezlerinden ilhamla “saklı” bırakılan İzmir tarihi üzerine konuştuk.
Bir resim, bir filozof: Walter Benjamin
Program konuğumuz Prof. Dr. Hakan Çörekçioğlu ile Paul Klee’nin Angelus Novus adlı resminden yola çıkarak, Walter Benjamin’in tarih tezleri üzerinde konuşuyoruz.
Post-truth çağda gerçekliğin yeniden inşası (II)
Konuğumuz Prof. Dr. Çetin Balanuye ile “Naturans” kitapları üzerinden kaybolan gerçekliğin yeniden inşası üzerine konuşmaya devam ediyoruz.
Post-truth çağda gerçekliğin yeniden inşası (I)
Konuğumuz Prof. Dr. Çetin Balanuye ile “Naturans” kitapları üzerinden kaybolan gerçekliğin yeniden inşası üzerine iki hafta boyunca konuşacağımız programların ilki.
Bir resim, iki kavram: Kayıtsızlık ve tutku
Bu hafta Pieter Brueghel’in “İkarus’un Düşüşü” adlı tablosuna bakarak, kayıtsızlık ve tutku kavramları üzerine konuşuyoruz.
Çocuklar İçin Felsefe (P4C), Boğaziçi Üniversitesi Sophia Network buluşması
Konuğumuz felsefeci ve P4C eğitmeni Dr. Onur Bakır ile Boğaziçi Üniversitesi'nde gerçekleşen Sophia Network toplantısı ve Çocuklar İçin Felsefe alanında yapılan çalışmalar hakkında konuşuyoruz.
Manastırdan özgür üniversitelere: Üniversitelerin özgürleşme serüveni
Ortaçağ’da kurulan ilk üniversitelerden, modern dünyanın özgür ve özerk üniversitelerine giden yolculuğu, Boğaziçi Üniversitesi Direnişini merkeze alarak konuşuyoruz.
Konuğumuz, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Erol Köroğlu
İslam Aydınlanması ve Gazali-İbn Rüşd çatışması
Geniş çevrelerde İslam dünyasında "felsefeyi bitiren filozof" olarak anılan Gazali ve ona Aristotelesçi tezlerle bir karşı duruş sergileyen İbn Rüşd üzerine konuşuyoruz.
Başka bir âlem mümkün mü?
Bu programda, konuğumuz Prof. Dr. Bekir Zakir Çoban ile James Webb uzay teleskobunun gönderdiği uzay fotoğraflarından yola çıkarak, 11. yüzyılda gerçekleşen Biruni-İbn Sina mektuplaşmalarına uzanıyoruz.
Bir bedende olmanın sıkıntıları
Konuğumuz Rahmi Öğdül ile Plotinos'tan hareketle beden ve bir bedende olmak üzerine konuşuyoruz.
Postmodernizm ve derin kuşku
Antikçağ sofistleri ve Septikler’inin düşünce evreninden yola çıkarak postmodernizmin tarihsel ve kültürel altyapısı üzerine konuşuyoruz.
"Hiçten hiçbir şey çıkmaz" düşüncesi ve yaratıcı Tanrı
Doğa Filozoflarıyla başlayan süreçte Yunan felsefesi ve sonraki dönemlerde gelişen dinsel eğilimli öğretilerin temel varlık anlayışları üzerinde konuşuyoruz.
Haklı ile haklının çatışması: Klasik tragedyalarda etik ve siyaset sorunları
Konuğumuz, Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Nazile Kalaycı ile klasik tragedyaların güncel etik ve politik sorunlara uzanan yapısı hakkında konuşuyoruz.
Bilmeyen çoğunluk, bilen azınlık: Yönetme sanatında hepimiz eşit miyiz?
Herakleitos ve Protagoras’ın görüşleri eşliğinde, demokrasilerde yurttaşların siyasete katılma, siyaset yapma ve karar alma süreçlerindeki rolleri üzerine konuşuyoruz.
Bizim "iyi olma" hâlimiz: Stoacılıkla teselli arayışları
Bu hafta, dünyayla birlikte içine düştüğümüz hallerin bizi neden sıkça stoacı görüşlere taşıdığı üzerine konuşacağız. Stoacılık nedir? Kadere karşı bir teslimiyet mi yoksa iyi ve mutlu bir yaşam için kılavuz mu?
Epikuros ve Dünyevi Zevkler Bahçesi
Bu hafta bir bahçenin önünde konuşuyoruz. Bu bahçe, Epikuros’un yüzyıllarca etkisini sürdüren okulu aynı zamanda.
Burası bir dünyevi zevkler bahçesi mi? Bahçeden yükselen sesler bize de bir şeyler söylüyor mu?
Ölçülü olmak, ölçüyü kaçırmak: Aristoteles'te Erdemler
Bu hafta, Thomas Vinterberg’in "Körkütük" filminden yola çıkarak, Aristoteles’in ahlak felsefesi üzerinde konuşuyoruz. Ölçülü olmak nedir, gerekli midir? İnsan neden ölçüyü kaçırma eğilimindedir?
Aşkın türlü hâlleri: Platon ve Plotinos'ta bedensel aşk ve ötesi
Bu programda Platon’un “tanrıların da insanın da aklını başından alan azgın ve bu uğurda her şeyi göze alan bir Tiran” olarak tanımladığı aşk hakkında, Platon ve Plotinos’un görüşleri çerçevesinde konuşuyoruz.
Sokrates bir kahraman mıydı?
"Sokrates bir kahraman mıydı?" sorusundan hareketle Sokrates’in yaşamı ve düşüncesi, “kahramanlık” kavramından hareketle ele alınıyor.
