Anlamak+
Anlamak+, bir podcast’ten fazlası: Bu bir farkındalık hareketi, bir entelektüel direniş, bir anlama serüveni. Anlamak+ #EntelektüelDireniş için var! Instagram'da takip edin; https://www.instagram.com/anlamakpodcast. #felsefe #tarih #siyaset #ekonomi. İletişim: anlamakpodcast@gmail.com.
Bölümler
YouTube Duyurusu!
Abone olmak ve takip etmek için; Youtube!
İsa ne anlattı? İnsanlık ne anladı?
İsa, Musa'nın mesajlarını tamamlayıcı olarak geldiğini defalarca kez söyledi. Hatta ona göre en çok unutulan mesajlar, en önemlileriydi. Özellikle Musevilerin yaptıkları veya yapmak zorunda kaldıkları yolculuklar, onları gayrı ihtiyari bir girdaba sürükledi. Gittikleri yerden aldıkları kültürel mirasları, dinin bir doktrini haline getirenler bile oldu. Hal böyle olunca İsa, tüm insanlığın kabul ed
Roma'yı yıkan metal
Clair Peterson 1965 yılında büyük bir deyişe imza atar. Roma'nın tamamına nüfuz eden salgının faturasını çok kıymetli bir metale keser. Caligula, Commodus, Nero gibi agresif kişiliklerin tarihsel spektrumunu da bu istikamette yorumlayanların sayısı giderek artmaktadır. 40 yıllık bir meta analiz, 2021 yılında yayınlandı. Ortalama 2 ile 3 puanlık IQ kaybına sebebiyet veren bu metal bir imparatorluğu
Bauman’a göre ağlar ve akışkanlık: gerçeğin yeni düzeni
Bauman, Polonya asıllı dünyaca ünlü bir sosyolog. Bugün liquid modernity dediği kavram, hayatı nasıl anladığımız üzerine harika bir külliyatı bizlerle buluşturuyor. 18 ve 19 yüzyıl boyunca solid modernity üzerine çalışan toplum hiyerarşisi, yeni bir özlüğe kavuşmuştur. Manuel Castells'in ağlar üzerine yaptığı çalışmalar da modern çağın insana katması gereken oluşlar üzerine büyük bir kaynak.
Varlığın sırrı : İbn Arabi'nin izinde (Özel Bölüm)
Anlamak+ yeni bölümle karşınızda! İbn Arabi, Hristiyan teologlar başta olmak üzere sayısız insanı tesiri altına almış, Osmanlı zamanında en çok konuşulan din alimi olmayı başarabilmiş bir bilgedir. Endülüs'te başladığı hayat hikayesi, Şam'da son bulmuştur. Ancak Vahdet-i Vücud, Ayan-ı Sabite ve Varlığın Tecellisi gibi ifadeler ile İslam metafiziğini ucu, bucağı olmayan bir mevkiye taşımıştır. Aynı
Tanrı hangi dili konuşur?
Tanrı gerçekten de merkezi otoritenin dile getirdiği gibi tek dili, diğerlerinden makbul ve kutsal mı görmüştür? Yoksa dil meselesinde siyasi tercihler, temel diyalektikten daha güçlü bir yer mi tutuyor? Hristiyanların İkinci Vatikan Konsülü ile Latince dışında diğer dilleri de kabul etmesiyle farklı problemler oluştu.
Hayatı anlamanın anahtarı: Doğru Soruları Sormak
Cevaplar mı daha önemli yoksa sorular mı? Gadamer, anlamanın temel motivasyonunu doğru soruları yöneltmek olarak görürken, soru sormaya neden böyle büyük bir değer atfediyordu? Sokrates ile başlayan sorgulama kültü, insanlık medeniyetini baştan sona değiştirdi. Toplumların değerlerini tekrardan gözden geçirmemize, beşer statülerin inşa edilmesine vesile olan bu eylem, erdemin de bir parçası mı,
Gerçek Mehmet Akif; Milli Şair'den fazlası
Mehmet Akif Ersoy, yalnızca İstiklal Marşı'mızın yazarı değildi, revizyonist bir devrimciydi. İslam aleminin 3 yüzyıldan uzun süredir yaşadığı cehaleti sürekli eleştiriyor, hakikat için toplumsal bir dönüşüm arzuluyordu. Bu gaye ile hiçbir zaman kalemini kullanmaktan sakınmadı. Bize çok önemli bir marş atfeden ünlü düşünürün mirasını yad edebilmek için onun görüşlerini anlatmaya gayret ettik.
Molla Sadra'dan 1979 Devrimi'ne Iran'da İslami felsefe
İbni Sina, Molla Sadra ve Zühreverdi gibi isimlerin inşa ettiği İslami metafiziğin bugün 1979 Devrimi ile sonuçlanan İran İslam tarihinin önemli bir basamağıdır. İslami normları geliştirdikleri güçlü Aristoteles okumalarının yanı sıra Neo-Platonik yorumlarla özerk bir yapıya kavuşan İran İslam felsefesi, İsfahan Felsefe Okulu ile en üst dönemlerini yaşar. Sonrasında ise herkesin bildiği siyasal is
Anlam arayan bir yazılım : İnsan
İnsanlık asırlar boyunca kendini hep farklı yerlerdr konumlandırdı. Freud bilinç dışılığa atıfta bulunurken, Rönesans gibi tarihsel olaylar tekrardan kendi kıymetinin farkına varmasına vesile oldu. Bugün Kore gibi kapitalizm ile entegrasyonu kısa süreye tabi olan ülkelerde "varlık" ve "toplumsal takdir kazanma" yarışı hem toplum hem de bireysel amacı tekrardan sorgulamamıza vesile oluyor. İnsan ya
Kötülük problemi (teodise) çözülebilir mi?
Epikür'ün paradoksal sorularıyla başlayan yorumlama, birçok düşünürün kötülük üzerine düşünmesine vesile oldu. Platon, İbn Rüşd, İmam Gazali, John Hick ve Leibniz gibi isimler başta olmak üzere birçok din adamının da dikkatini çekti. Çünkü özellikle İlahi dinlerin, evrende var olan kötülüğe yanıt vermesi bekleniyordu. Ireanius, Agustinus gibi ünlü isimler de, kötülüğün içsel bir sınava evrilmesini
Museviliğin bilinmeyen 10 gerçeği
Dinleyicilerden gelen basit seviyede, temel külliyatı şekillendirecek anlatılarda yeni konumuz Musevi tarihi. Museviliğin başından geçen sistemler, düşünce ekolleri ve diğer dinlerden ayrılan 10 özelliğini anlatmaya gayret ettik.
2500 yıllık bir şifre: Öklid’in 47. Problemi neyi gizliyor?
Pisagor Teoremi yaradılışın temel hatlarını açıklamada kullanılabilecek bir formülasyona sahip desek herkes şaşırır. Oysa ki, 150 yıl sonra Öklid tarafından ifade edilen düzen ve nizam korelasyonu, evrenin mikro ce makrokozmosunu ifade etmekte büyük bie hünere sahiptir. Mısır, Babil, Hindistan gezilerinde örüntülerini oluşturan Pisagor, yaradılışın zorunluluğuna inanılmaz bir temasta bulunmaktadır
Henry Ford ve Yahudi Karşıtlığı: Otomobil Patronunun Tartışmalı Mirası
The International Jew yazı dizisi 22 Mayıs 1920'den başlayıp 1927'nin sonuna kadar uzanır. Yahudileri sistemli şekilde hedef tahtasına oturtan Henry Ford, The Dearborn Independent adlı gazetesinde birçok yazı kaleme alır. Onları sistemli şekilde ekonomiyi manipüle etmekle, savaş çıkarmakla ve savaşlar esnasında kendilerini zenginleştirecek spekülasyonlar yapmakla suçlar. 1928'de Özür Yazısı yazara
Hristiyanlık ile ilgili bilinmeyen 10 gerçek
Hristiyanlık, tüm dünya düzeninin en gelişmiş medeniyetlerinden biri olan Roma'nın müdahalesiyle gelişti. Söylemler katakomblarda şekillendi ancak gün yüzüne çıktıklarında kendilerini Roma himayesinde buldular. Yeni yüzyıl krizinden çıkmış Roma'nın akıllı imparatoru Konstantin yükselen bu akımı çok doğru okuyup, insanlık tarihini etkileyecek dokunuşlarda bulundu.
Yaşlandıkça hissizleşmek neden olur?
Artık eskidem yapmaktan keyif aldığınız şeyler, sizde aynı tutkuyu yaratmıyor mu? Moralinizi mevcut düzende güçlü tutmakta zorlanıyor musunuz? Değer yargılarınızı baştan sona gözden geçirmeniz mi gerekiyor? Gelin dertleşelim!
Sürüden ayrılmanın bedeli nedir?
Sürüden ayrılmak, her zaman kolaycı bir ayrılık ile değerlendirilir. Oysa ki, sürüden ayrılmak tüm konfor öğelerini terk ederek, yanıt aramanın gelenekselleşmiş yoludur. Hal böyle olunca politik, ideolojik, teokratik anlamda sürüsel edinimleri geliştirmeye çalışan bu topluluğun ödediği bedel nedir diye sormadan edemiyoruz.
Milliyetçilik fikri nasıl ortaya çıktı?
Milliyetçilik fikri, Orta Çağ din tarihi anlatılarının kimlik kaybettirdiği insanoğluna bir kimlik kazandırma mücadelesidir. Bu temelde Fransız Devrimi gibi eşitlik, özgürlük, adalet kavramlarının gölgesinde gelişen milliyetçilik, Napolyon Savaşları ile birlikte büyük güç kazanmış, neredeyse dünyanın tamamında kabul gören bir dogmaya dönüşmüştür.
Konuşulmayan yönleriyle Fatih Sultan Mehmet
Fatih Sultan Mehmet, sınırları aşan, asırlar sonrasına söylem üretebilen ve belki de Osmanlı'nın ömrünü asırlarca uzatan bir padişah. Onun sağlam temeller üzerine inşa ettiği hiyerarşik düzen, Osmanlı'nın kültürel mirasına büyük katkılar sağladı. Ancak bunu nasıl okumak gerekir? Tartışmaların merkezinde bu var. Fatih Sultan Mehmet varsayılan tüm portrelerin ötesinde miydi? Çok bilinmeyen bir okuma
Hakikat; insanlar onu neden bulamıyor?
Hakikatın temel anlatısı, sonsuza giden ve sürekli yarılanan bir yolculuğa dayanır. Birçok insan hakikati farklı şekilde tanımlamış ve işin sonunda sonuca vardıramamıştır. Platon'a göre episteme. Nietsche'ye göre eskimiş bir metaforik bir anlatı olarak kabul gören hakikat, özünde çok farklı saiklere ve temellere dayanmaktafdır. Aristoteles'in betimlediği gibi "eudomania" temelinde hakikat, hakikat
Tanrı'nın ekonomik dokunuşu; Jübile Yılı (Yovel)
Levililer 25'te yer alan Jubile Yılı 7 yılda bir toprağın dindirilmesinin yanı sıra, 7 döngünün akabinde yani 50. yılda da tüm borçların ve mülkiyetin de sıfırlanmasını içeriyordu. Debt Jubilee olarak da iktisata geçmiş ifadenin kapitalist düzende anı konulmamış olarak işlediği varsayılsa da, gerçek bu mu? Jübile Yılı bize hangi görüşleri ve inanışları kazandırdı?
Gizli Planlar; Siyonizm ve Makyevelist Stratejiler
Siyonizm'in 19. yüzyıl son dönemleri de dahil olacak şekilde Musevi milliyetçiliğine evrilen süreci, vadedilmiş topraklatda kalıcı bir İsrail kurulumuna kadar dayanmaktadır. 2. Dünya Savaşı sonrası hızlanan süreç, çeşitli ülkeler ile beklenmeyen görüşmeleri de beraberinde getirmiştir.
Orta Çağ Hristiyanlığından İslam'a yönelik dersler
Dinler, yüksek bir kelamın, peygamberler aracılığıyla insanoğluna aktarıldığı büyük bir medeniyet basamağı. Ancak insanoğlunun kendinden katmaya gayret ettiği değerler, çoğu zaman anlatının bir erozyona tabi olmasına vesile olabiliyor. Hristiyanlık bunları yaşadı ve kendi içinde dönüşerek, başkalaşarak bir çözüm getirdi. Bugün felsefenin, bilimin ve temel değerlerin güçlendirildiği toplumlarda "di
Epstein olayı: Gizli Örgütler ve Karanlık Bağlantılar
Epstein son zamanların en çok konuşulan ismi. İnsanlar da ister istemez hakkında çok fazla komplo teorileri üretiyor. Kısmen haklı olsalar da, tarihte bu kadar sansasyonel olayların akabinde bilgi kirliliği hep doruğa ulaşmıştır. Bugün yaşanan da tarihsel bu olayların sonrasında yaşananlara benziyor. Masonlar, illüminati, gül haç kardeşliği ve hatta Baal Tanrısı Molech'e kadar dayanan bu entri
İslam doğduğunda dünya nasıldı? - 7. yüzyılın gerçek tablosu
İslam doğduğunda dünya sandığınız gibi bir yer değildi. Bizans dahil birçok toplum ciddi problemlerle uğraşıyor, yapısal sorunların boyutu devletleri de aşıyordu. Ciddi ekonomik krizler, sosyolojik problemleri de tetikliyor, devletler tam da bu nedenden ötürü periferde zayıflatıyordu. İslam da tam bu anda dünyaya yeni bir medeniyet anlayışı getiriyordu. Peki İslam ilk etapta neleri doğru başardı?
Museviliğin bir kolu olarak Hristiyanlık
Roma'nın tesiriyle şekillenen Hristiyanlık algısı, ister istemez problemleri de beraberinde getiriyor. İsa'nın öğretileri korunurken, kültürel dokunuşlar da gayri ihtiyari kaçınılmazd. Tarsuslu Saul'un yani Pavlus'un katkılarıyla Aristoktatlar arasında şekillenen Hristiyanlık, zamanla sosyolojik bir soruna da çözüm getirmeye başladı. Roma'nın bütünlüğünü muhafaza etmekte zorlandığı sosyal sınıflar
Anchoriteler ve Hristiyanlık tarihine etkileri
Manastır fikri onlardan çıktı. İnziva onlarla eyleme dönüştü. İsa'nın çektiği cezanın, aydınlanmaya giden yolculukta tek çare olduğunu düşünüyorlardı. Evagius gibi ünlü düşünürlerin de aralarında olduğu bu akım gayri ihtiyari Hristiyanlık camiasında önemli izler bıraktı. Hatta bir dönem Kilise'nin en sevdiği düşünürler de maddi hırslardan arınan bu insanlardı. Ama Anchorite olarak bilinen bu grup
Catilina Ayaklanması ve günümüze kadar gelen dersler
Catilina Ayaklanması neden çıktı?Roma Cumhuriyeti gerçekten bir hukuk devleti miydi, yoksa aristokrasinin korunduğu bir düzen mi?Bu bölümde Lucius Sergius Catilina’yı, Cicero’nun sert konuşmalarını, borç batağındaki halkı, topraksızlaştırılan çiftçileri ve senatörlerin korkularını tüm yönleriyle ele alıyoruz.Catilina bir darbeci mi, yoksa sistem dışına itilmişlerin sesi mi?Cicero hukuku mu savundu
Platon'un 7. mektubu ve bize yönelttiği öğütler
Platon bir devlet idealiyle, tüm sistemlerin sorgulanabileceği ve tüm düşlerin irdelenebileceği sistemli bir program ortaya koydu. Ancak Sirakuza Tiranlığı bünyesindeki iki deneme de başarısız olunca, Sokrates'in de idamıyla beraber büyük hayal kırıklıkları yaşadı. Bunları yaşarken de kendi yanlışlarını dile getirmekten çekinmedi. 7. Mektup Tirasillus'un kodeksine göre 13 Mektuptan herhangi biri o
İlk yasaklanan inanç: Gnostikler ne biliyordu?
Tanrı gerçekten tek miydi?Gnostikler neden yaratıcı Tanrı’yı sorguladı?Bu bölümde Gnostizm’in merkezindeki gnosis kavramını, Demiurgos fikrini ve erken Hristiyanlıkla neden ölümcül bir çatışmaya girdiğini konuşuyoruz.Bu bir inanç anlatısı değil; bilginin iktidarla mücadelesi.
Demokrasi gerçekten en doğru yönetim şekli midir?
Günümüzde karşılaşılan her siyasi veya ekonomik sorun neticesinde tartışılan bir unsur olan demokrasi gerçekten de günah keçisi midir? Yoksa insanlık tarihi boyunca geliştirilen sistemler arasında en sağlıklısı mıdır? Demokrasiyi tiranlıktan ayıran unsurlar nelerdir? Bir ülkenin demokrasi hangi saikler nezaretinde gelişim gösterebilir?
Şehir yaşantısı ahlak ve etik yargılarımızı nasıl şekillendirdi?
Babil Kulesi ile başlayan dikey mimarinin ve iç içe yaşamın sonuçları uzun vadede görülmektedir. İlk şehirleşme örneklerinden biri olarak bilinen İngiltere bu konuda çeşitli sınavlar vermiştir. Kırsal yaşantıdan şehir yaşantısına geçiş beraberinde birçok yapısal sorunu da getirmiştir. İnsanlık birçok normu gözden geçirmek zorunda kalmıştır. Bu da ister istemez birçok anlayışın şekillenmesine vesil
İncil ve Tevrat değiştirildiyse neden okuyoruz?
Musevi külliyatının pentatuchı Tevrat ve Hristiyanlığın kanonik külliyatı İncil değiştirildiyse neden okuyoruz? Değiştirilme iddiası hangi temellere dayanıyor? Önyargılardan sıyrılmış vaziyette Tevrat ve İncil kodeksi insanın düşsel dizaynına ne ölçüde katkı sunar? İnsan bu kitapları okuyarak itikatına ne ölçüde değer katabilir? İnsanlığın tek Tanrı sürecine giden yolculuğunu anlamamıza vesile ola
Erken dönemde başlayan anti-semitizm; Helen Yahudi çatışması
Museviler edindikleri öğretiler nedeniyle sürekli kendi içine kapalı ve diğer inanışlara mesafeli toplumlar olarak değerlendirildi. Özellikle Büyük İskender sonrası güç kazanan Helen akımına da direniş gösteren Musevilerin bu tavrı, Josephus'un belirttiği 8 milyonu bulan popülasyonları nedeniyle problem ihtiva etmeye başlıyor. Cladius ile ilk nota verilirken, Vespasianus ile gerilim zirveye tı
Jean Calvin ve İlahi Terbiyeyi anlamak; Reform Söyleşisi
Jean Calvin, İsviçre menşeili bir protestandır. Kalvinistlerin takip ettiği ekol, oldukça sistematik bir yaratılış ve yaşayış senaryosu dizayn eder. İnsanın önem kazandığı Rönesans sonrası ortaya çıkan Reform hareketlerinin genelinde olduğu gibi insana önemli bir misyon yüklenir ve monarkların ezdiği çoğul insanoğluna bir kurtuluş sunar. Calvin ve ekolündekilerin benimsediği ilahi terbiye kavramın
Neden hiç kadın peygamber yok? (Patriyarkal Otorite)
Antik Dönemde var olan Tanrıçaların, Semavi din özelinde yok olduğunu ve bu sebeple de kadının toplum içindeki rolünün sorgulanması gerektiğini kabul etmek gerekiyor. İbrahim ile başlayan öyküde sadece "yoldaş" olarak görülen hikayeden de önce Adem ile Havva hikayesinde Havva'nın ilk günahı işlemeye Adem'i motive ettiği varsayımı oldukça önemli bir çıkmazı doğuruyor. Oysa ki fark
Dinlerin politik zeminde geliştiğine yönelik kanıtlar
Dinler insanlık tarihinin neredeyse tamamında insanoğluna meşruiyet kazandıran bir üst anlayış olarak değerlendirilebilir. Meşruiyetini dini temelden alan devlet erkanı da yaptıklarını doğru ya da yanlış olmasına bakmaksızın "Tanrı'nın buyruğuyla" yaptıklarını iddia ettiler. Elbetteki dinler, gündelik hayata sürekli tesir eden, dinamik bir etik ve ahlak örgüsü olmasından dolayı, idar
İbni Rüşd ve İbni Sina kavgası nasıl ve neden başladı?
İbni Rüşd özellikle Rönesans akımı esnasında çok okunan bir isim. İbni Sina ona göre çok daha popüler ve tıp alanındaki tesirleriyle ilgi çeken bir başka isim. İkisi arasında yüzyıldan fazla zaman dilimi olsa da, anlayışlarındaki farklılık yazıtlarına da yansımış durumda. Roger Bacon tarafından fark edilen bu durum, özellikle İbn Rüşd'ün okunmaya başlandığı aydınlanma döneminin en çarpıcı yans
İlk tek Tanrılı inancın krizi; Helen Uygarlığı
Büyük İskender tüm toplumları etkileyecek bir olaylar silsilesinin ateşini yakar. Bundan etkilenenler arasında Kudüs de vardır. Zaten sınıflara ayrılmış Museviler fikri birliği sağlayamaz. Sonrasında ise Hannukah Bayramı'na kadar dayanan isyanlar başlar. Oysa ki Selekos Kralı'nın tek amacı daha yüksek vergiler toplayıp, merkezi otoritesini güçlendirmektir. Ancak bu bir anda tek Tanrılı dön
Modern toplum neden sürekli kriz yaratıyor?
1825'te İngiltere'de gerçekleşen ilk bölgesel ekonomik kriz, toplumların kendi içine kapalı yapısının aşıldığını kanıtlayan en temel göstergelerin başında geliyor. Emile Durkheim'in Anomi Kuramı, bugünü anlamamız için en az Baumann kadar etkili. Kaybettiğimiz normlar ve aidiyet unsurunun elimine edilmesi, toplumu nasıl derinden etkiler? Toplum gerçekten de bir üst akıl tarafından tesis
Süleyman Mabedi ve Süleyman Peygamberin bilinmeyen hayatı
Tarihte 2 defa inşa edilen Süleyman Mabedi, projesini Hz. Davut'un çizdirdiği bir yapıdır. Ancak podcastte anlattığımız bir günahı nedeniyle bu onur Davut'a bahşedilmez. Hz. Süleyman da göreve geldiğinde bu süreci başlatan isim olarak öne çıkar. Milattan önce 10. Yüzyıl'da tam 7 yılda inşa edildiği varsayılan mabedin herhangi bir arkeolojik kalıntısına denk gelemedik. Ancak bu hikayeni
Musa'nın yasası ve toplumsal kültüre katkısı
Hz. Musa Kur'an'da 136 kez geçen ve bu yapısı itibariyle oldukça kudretli bir yol gösterici olduğunu gösteriyor. İbrahim döneminde 60-70 kişilik Haburiler (Apuri) olarak yaşayan İsrailoğulları Musa'nın tebliğleri ile bazı kültürel bilinç basamaklarına da erişmenin yolunu buluyor. Günümüzdeki anlayışları bile şekillendiren bu temel öğretiler popüler kültürde 10, Musevi külliyatında 613
Atatürk Mason muydu? Mason localarını neden kapattı?
Bu bölümde Atatürk'ün mason olabilme ihtimalini tarihsel kayıtlar ile ele aldık. Yeryüzünde birçok devrimde imzası olan ve dönemsel olarak da İttihat Terakki ile adı çokça zikredilen masonluk ve Atatürk ilişkisini ele aldık. Tamamen tarihsel kayıtlar ile ele aldığımız bu hususta, dönem üzerine yazılmış kitaplardan ve demeçlerden köken aldığımız gibi gazete küpürlerine de yer aldık. Onun yakını
Komplo teorilerini neden bu kadar çok seviyoruz?
Komplo teorileri halkın çok sevdiği ve yüksek ilgi gösterdiği alanların başında geliyor. Bunu fark eden etkin bir azınlık olacağı varsayımıyla hikaye hızlıca belleklerde yer ediniyor ve dilden dile yayılıyor. Hal böyle olunca genel kanaati de hızlı şekilde yönetebildiğiniz senaryoların oluşmasına da vesile oluyor. Antik Atina'da ilk örneğini Pelopenez Savaşı'nda gördüğümüz bu senaryolar, b
İşsizler ordusu; İyi bölümlerin işsiz mezunları
Türkiye'de işsizlik veya düşük maaş çıkmazı artık her mesleğe sirayet etmiş vaziyette. Üstelik bu Türkiye'nin değil, tüm dünyanın sorunu. Ancak Türkiye'de 2005'ten bu yana üniversite mezunlarının 3 katına çıkması, sorunu daha da içselleştirmemize vesile oluyor. Diş hekimlerinin bile işsizlik üzerine açtığı başlıklarda yaptıkları tartışmalar bunun en net göstergesi gibi duruyor. Bun
İttihat Terakki ve Carbonari nasıl benzeşti?
Carbonari yani kömürcüler, İtalyan Risorgimento'sunu inşa edenler, Türk aydınlanmasına da örgütlenme şematiğinde büyük katkılar sundular. Mason doktrinleri ile benzerliği itibariyle ilgi çeken bu organizasyon, kontrollü bir direnişin ve kamuoyu oluşturmanın da eylemsel karşılığını oluşturuyordu. Talat Paşa, Emanüel Karasu gibi önemli isimler nezaretinde ikinci dönemine başlayan İttihat Terraki
Tanrı insanla konuşur mu? Tanrı insanla nasıl konuşur?
Tanrı insanla konuşur mu? Yoksa sadece peygamberler aracılığıyla vahiy mi gönderir? Hristiyan, Musevi, Müslüman tasavvufcular bunun üzerine ziyadesiyle çalışmış ve ortak bir kökende adeta buluşmuşlardır. İbn-i Arabi, Hallac-ı Mansur, Rene Descartes, Sokrates, Platon, Immanuel Kant, Carl Jung gibi birbirini tanımayan isimlerin ortak paydaşlığını yaptığı zorunlu yaratım süreci, Tanrı ile iletişimin
Kutsal kitapların evrenselliği ile ne kastediliyor?
Günümüzde semavi dinlere ait kutsal metinlerin zamansallığı ve evrenselliği üzerine oldukça ayrışmış fikirler bulunmaktadır. Oysa ki, Kant'ın da ifade ettiği gibi dinler insana ahlak ve erdem aşılar. Bu değerler de, bir kanun niteliğinde olmayıp hem değişken hem de dinamik yapıdadırlar. Kur'an da bunun için anlaşmamız adına kavimler şekilde yarattığını söyler. Senkretik temellere dayanan b
Kutsal kitaplar nasıl yazıldı?
Evet her seferinde metinlerin içeriğine ve anlatılarına odaklanıyorum ama kutsal kitapların nasıl kodeks haline getirildiği yani nasıl "kutsal kitap" olduğunu sanırım yeni takipçilerimize anlatmamız gerek. Herkesin de ilgi alanı olmayan Kur'an'ın, Tevrat'ın ve İncil'in kitap haline getirilmesi ile ilgili tarihi perspektifi yakından inceliyoruz. Bu sayede kutsal kitapların
Katolikler ile Ortodokslar nasıl ayrıldı? Büyük Şizma'ya giden sorunlar
Hristiyanlar 1054'te Büyük Şizma'ya giden yolculuğa sebep olan problemler sadece teolojik kökene mi dayanıyordu? Filioque, dil problemi ve mayasız ekmek uygulamalarıyla başlayan problemler, aslında oluşan külliyatın tamamen ayrılmasına dayanıyordu. Hristiyanlar arasındaki ayrım, çok daha beşeri ve kültürel farklardan da köken alınca, kendi içinde bir çıkmaza girdi. Doğu Kilisesi her ne kad
Masonluk neden İngiltere'de kuruldu?
Masonluk, ilk büyük locayı İngiltere'de kurdu. Bu süre zarfına kadar operatif masonluk, hali hazırda faaliyetlerine devam ediyordu. Resmi çatıya kavuşması İngiltere'de 1717'de ilk Büyük Loca'nın kurulmasıyla mümkün oldu. Whig Partiyle yakın ilişkilere sahipken, dönemsel yükselen reformist hareketlerin ve pozitif bilimin etkisiyle Masonluk, kısa sürede kraliyet ailesinin de göz bebeği oldu. Ancak t
Gehinnom yani Cehennemin tarihi
Gehinnom, Kudüs'ün güneyinde yer alan ve yeri halen tartışmalı olan bir vadi. M.Ö 8. yüzyıllarında İsrailoğullarından bazıları Molek adında bir puta ilk çocuklarını kurban etmek için bu vadiyi kullanırmış. Yahve ise Eski Ahit'te "Ben bu kadar iğrençliğe sapacaklarını düşünmedim." der. Bu vadinin adı zamanla cehennem kavramını alırken, Semavi dinler teolojisinde güçlü bir anlatının oluşmasına da ve
Medeniyetin yorgunluğu; Roma'dan günümüze Anadolu (1/3)
Edward Gibson gibi önemli isimler, Roma'nın yıkılışını kuruluşun üç ilkesi olan gravitas, vitrus ve peritas'ın yani bireysel erdemin terk edilmesine bağlıyor. Seneca ise ahlaksal çöküşü yine aynı sistemlere bağlıyor. Roma'da civitas'ın apathie'ye indirgemesi, kısacası tepkisizleşmesinin temel kökenlerine indirgeyen bu yaklaşımlar, bugün dahi birçok devletin güncel durumuna ve g
Avrupa aydınlanma fikrinde neler yaşadı ve nasıl başardı?
Avrupa'nın yoğun katolik sınıf baskısından bunalıp, kendisine milli bir kimlik arayışı asırlar süren bir konu. Bianchi ve Neriler arasında başlamış gibi görülen siyasal çekişme aslında Batı ve Doğu kiliselerinin ayrımına kadar gidiyor. 25 dakikada Avrupa aydınlanma hareketini başından sonuna kadar değerlendirdik.
Dinlerin mesajı çok net, peki ya din adamlarının?
Semavi kodeksinde incelediğimiz tüm kitaplar, ortak bir paydada insanlık için varolan metaforik tüm anlatıları soyut bileşenlerin geliştirilmesi üzerine kurguluyor. Oysa ki Orta Çağ Hristiyanlığı ve erken dönem Museviliği başta olmak üzere "scholar" sınıfı, yani ruhbanlar, dinleri genelde sacramentlere indirgeyip, mesajın gelişmesinde büyük bir engel gibi davranıyorlar. Bu da beraberinde
Masonların etkin rol oynadığı kitlesel tarihi olaylar
Mason kelimesi, duvar ustası anlamına gelse de, yakın tarihin her alanına sirayet etmiş kapalı bir gruptur. Sanıldığının aksine ne Musevilikle, ne de Siyonizm hareketi ile alakası vardır. Ancak onlara giydirilmeye çalışılan olumsuz gömlek için tarihin her alanında kullanılmış bir ithamdır. Masonluk ile Yahudilik arasındaki korelasyon hem Orta Çağ Hristiyanlığının hem de güçlü krallıkların faaliyet
İnanılmaz tepkisiz bir toplum nelere sebep olur?
Apati, vatandaşların devlet konularına dahil olmak için çaba göstermemesi ve devletin temelini oluşturan kolektif bilincin noksanlaşması anlamına gelmektedir. Beraberinde ayrıcalıklı ve yandaş bir zümrenin oluşmasına vesile olan bu girişimler, non-politik popülasyonun geleceğine doğrudan müdahale edecektir. Yani toplumsal tepkisizlik, geleceği daha da belirsizleştirir ve güvensizleştirir.
Roma'nın yıkılışından çıkarılacak önemli dersler
Roma yani SPQR, tüm devletsel diyalektiğin geliştiği oldukça önemli bir devlet. Hal böyle olunca onun çöküşüne yol açan nedenler, birçok devlet için de rehber olma niteliğindedir. Altın Çağ olarak kabul edilen Augustus, Trajan, Marcus Aurelius sonrasında "civitas" denilen erdemli yurttaş kavramı yitirilmiştir. Birçok kademenin de anlamsal bütünlüğü yitirildiğinden, yurttaşlar artık devletin varlığ
İlk ahlak nasıl ortaya çıktı ve nasıl değişti?
İlk insan doğduğunda ahlaklı mıydı yoksa ahlak zaman içinse toplu yaşamla mı şekillendi? Topluluklar arasında görülen ilk ahlak tanımları, günümüz anlayışıyla da uyumlu mu? Pragmatik düzende inşa edilen ilk ahlak doktrinleri nasıl hız kazandı?
İnsan neden yaratıldı? (Teolojik ve felsefi perspektif)
İnsanın neden yaratıldı sorusu çok kadim ve cevabına erişilemeyecek bir husus. Ancak bu yolda aradığımız kadim bilgelik Platon'dan başlıyor Nietzsche'de son buluyor. İbrahim'in mirası bugün dahi yaşıyor. O vakit bize düşen görev nedir? Kur'an'a göre, İncil'e göre, Tevrat'a göre Tanrı insanı neden yarattı?
Dante Alighieri yolculuğunda Miraç anlatısından mı yararlandı?
Dante Alighieri Floransa'da kaotik bir döneme gözlerinş açar. Beyazların safını tutarak hayatını bir kaosa sürüklemesi de kaçınılmaz sonunu hazırlar. Beatrise'e olan aşkını Batı Kilisesi temelli doktrinler ile şekillendirirken Origen'in Apokastasis Doktrini uyarınca bir kurtuluş yolcuğuna çıkar. Bu esnada rehberi Aenesis Romanını yazan ünlü şair Vergilius'tan başkası değildir. Bu hikaye örgüsünde
1592; Osmanlı'da kıyamet hazırlıkları
Hz. Muhammed'e atfolunan bir hadis (anonim ve bulunamadı) dünya tarihinin 7000 yıllık olduğu ve kendisinin son 1000 yılda dünyaya geldiğini beyan etmesiyle 1592 yıllında kıyamet beklenir. Yaşanan depremler, büyük yangınlar ve yeniçeri ayaklanmaları da bunu güçlendirir. İstanbul'un fethiyle ilgili kehanetler de entegre olunca sorun bambaşka yerlere taşınmaktadır. 3. Murat dönemindeki kehaneti ve o
Yeni sömürgecilik; tüketimi influence etmek
Dünya nüfusunun 4'te 3'ü neredeyse sosyal medya kullanıyor. Bu da toplumsal mimari için büyük bir kaynak sağlıyor. Hal böyle olunca küresel ekonomik sistem, sömürgeciliğe yeni bir boyut kazandırıp, ihtiyacınız olsun ya da olmasın birçok ürünü sizin için kaçırılmaz bir fırsat gibi sunuyor. Dünyanın her yerinde de kapitalizmin sunduğu bu nimetler (!) influencerlar tarafından zihninizde yer ediniyor.
Ahlaki Çöküş; bizi bekleyen korkunç son nedir?
Türkiye'de son zamanlarda artan şiddet ve suç oranları bazı şeyleri adeta haykırıyor. Ahlak tam olarak nedir ve nasıl geliştirilmeli? Bu sefer tatsız bir konuda bilincimizi tazeliyoruz.
18. Yüzyılda İngiltere'de dönüşüm ve artan sekülerizm
18. yüzyılda Low Church ve High Church etrafında şekillene protestanlığın ülkeyi ikiye böldüğü bir gerçek. Bir de Katoliklerin safında olanlar var. Oysa ki Robert Walpole'un uzun süredir süregelen Başbakanlığı devletin sisteminde önemli değişiklikleri de yarattı. Patronaj sistemiyle bir hiyerarşik düzen inşa edildi ve stabilite sağlandı.
Emanasyon; Tanrı'nın zorunlu varlığı (yaratımı)
Platon'a göre Tanrı Pleroma'dadır. Bir ışıktır. Ol deyince oldurması da bu minvalde değerlendirilebilir. Bu haliyle zorunlu yaratım fikri İslami tasavvufa da Südur Teorisi ile geçer. Zorunlu taşmadan yaratılan evrene dair anlayış ise yorumsal bir farkla Hristiyan Gnostizmine katkı sunar. Emanasyon günümüz Tanrı anlayışının çok ötesinde bir varsayımı hayata geçirir. O halde gelin Tanrı zorunlu yara
Girit'ten Luther'e Senkretizmin tarihi: İnançlar nasıl karıştı?
Senkritizm Antik Atina'da yeşeren bir fikir. Giritlilerin kendi içinde ayrılırken, dış müdahalelerde bir olabilmelerine dayanan bir anlatıdır. Peki kültürel mirasların dinler ile eklemlenmesi tanımıyla değerlendirdiğimizde Senkritizm dini hangi anlamda olumlu, hangi anlamda olumsuz etkiliyor? Senkritizm dinlerin gelişimi için olması gereken bir anlayış mı?
Kutsal Kitaplar okunmayacaksa neden var?
Kutsal Kitaplar temel kaidede insanlığa bazı normların yerleşmesi ve bu ifadelerin güçlendirilmesini öğütlüyor. Neyin iyi, neyin kötü veya neyin günah neyin sevap olduğundan çok daha önemli bir anlatı olmasına karşılık, temelde bu kurallar kaidesine sıkıştırılması da gayri ihtiyari kötü niyetli bir tercih. İnsanoğlu bunu aşıp, Semavi dinlerden herhangi birine gönül verecekse zaten açıkça ifade edi
Ezoterizm ve semboller neden bu kadar önemli?
Ezoterizm gizli bilginin öğrenmek isteyenlere semboller ile anlatıldığı gizemli bir organizasyon. İnsanlar da bunu öngörerek komplo teorileri ile özdeş bir anlatı oluşturuyor. Ancak semboller ve ezoterizm bu teorilerin çok daha ötesinde kadim bir öğreti bütünüdür. Gelin doğruları ile ezoterizm, alegori ve sembolizmayı öğrenelim.
Çok Tanrı ortak akıl veya tek Tanrı sınırsız fikir; hangisi daha makul?
İnsanoğlu tek Tanrı fikrine aşina olmaya başlasa da özellikle mezhepler ve bölgesel inanışlar bu temeldeki varsayımların halen daha gelişimin başında olduğumuzu kabul etmemize vesile oluyor. Sahiden insan bölgesel inanışlarını, tek Tanrı fikriyle değiştirmiş ve tek Tanrı anlayışını güçlendirmek yerine kendi antik mirasını inşa etmeye devam etmiş olabilir mi?
Nazilerin arkasındaki gizli güç; Thüle Cemiyeti
Sebottendorf, takma isimlerinden birinin Şefik Hüsnü olmasından da öte Osmanlı vatandaşı olması itibariyle çarpıcı bir isimdir. Thüle Gesselschaft yani Thüle Cemiyeti sanıldığının aksine, standart bir cemiyet olmaktan ziyade Adolf Hitler'in de akıl hocalığını yapmıştır. Ancak Adolf Hitler Gelmeden Önce adlı bir kitapla beraber bu iki yapı birbirinden ayrılmıştır. Bu yalnızca Adolf tarafından değil
Türkiye'nin gizli fikri altyapısı; Masonluk ve İttihat & Terakki Cumhuriyet'in kurucu felsefesi mi?
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte gizli cemiyetler, masonluk, İttihat ve Terakki ve Atatürk’ün vizyonu nasıl kesişti? Bu bölümde Türkiye’nin modernleşme yolculuğunun perde arkasını, kurucu fikirlerin kökenini ve Atatürk’ün masonluk iddialarına dair gerçekleri ele alıyoruz.Masonluk ve gizli örgütlerin tarihi rolüİttihat ve Terakki’nin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e etkisiAtatürk gerçekten mason muy
Hristiyanlık Yahudilikten nasıl ayrıldı? (Gentile kavramı ve Aziz Pavlus)
Hristiyanlar, ilk etapta Yahudi Mesih anlayışına uygun hareket etmiş ve İsa'yı bir Yahudi olarak yorumlamışlardır. İsa'da kendini Matta'da kitabı inkar eden değil, tamamlayan olarak tanıtmıştır. İbranice'de goyim olarak bilinen Gentile kavramı, Hristiyanların da teolojik olarak ayrışmasına vesile olmuştur.
Neden sigarayı bırakmalısın?
Sigara içen kimse sigaranın zararlarını görmezden gelerek içmiyor. İlerleyen yaşlarda yaşanacak sağlık problemleri herkesin bildiği veya tahmin edebildiği gerçeklerdir. Bu haliyle düşünürsek, insanlar neden sigaraya bağımlı? Dopamin sandığınız kadar tedavi edilmesi zor bir etken mi? Sigara bırakmak için sadece irade yeterli mi?
Tanrı seni neden yarattı?
Bütün dinlerin cevap aradığı kuvvetli bir soru olan insanın neden yaratıldığı varsayımı, halen cevabını bulabilmiş değil. Oysa ki sanıldığı kadar yalın bir perspektif ile irdelenmeyen bu yaklaşım, birçok hususta anlaşılmayı en çok bekleyen konuların da başında geliyor.
İsa gerçekten Musevi miydi?
İsa'nın yaşadığı dönemde Musevi olabileceği yaygın kabul gören bir görüştür. Kesin kanıtlar olmasa da Ferisilerden ayrışması bu iddiayı güçlendirir. Aynı zamanda İsa'nın Fısıh yemeğine dikkat etmesi, sünnet olması da önemli bir Musevi gelenektir. Ancak İsa'nın fikri Musevi olmakla baltalanır mı?
Tasavvuf dinlerin gelişimi için gerekli mi? (Bölüm 2/3)
Tasavvuf dinlerin kelamını güçlendiren ve anlamsal derinliklerini şekillendiren bir olgu. Dolayısıyla tasavvufun temelleri, aslında dinlerin temelde öğütlediği kavramları geliştirmeye çalışıyor. Gelin bu Podcast'te bunu irdeleyelim.
Dinlerin gelişimi için tasavvuf gerekli mi? (Bölüm 1/3)
Tasavvuf, kutsal metinlerde bir şifre arayan, yaratıcının hem mesajlarında hem de dünyada benliğinden bir şeyler bahşettiğine inanan, karmaşık sistemlerin metafiziksel olarak açıklanabileceğine inanan ve inancını hakikatle tatlandırmaya çalışan insanların yoğunlaştığı bir alandır. Ancak sanıldığı gibi tasavvuf dinleri geliştirdi mi, yoksa anlamını mı kaydırdı? Serinin ilk podcast yayını sizlerle!
Kutsal kitaplar olmasa insanoğlu yolunu mu kaybederdi?
Kur'an-ı Kerim, İncil veya Tevrat gibi kutsal kitaplarının tarihe ve sosyolojiye doğrudan müdahalesini inkar etmek mümkün değildir. Ancak bu müdahelenin faydalı olup, olmadığı başka bir tartışma konusudur. Yani insanlar Nietsche'nin itiraz ettiği üzere dinler yüzünden zora mı düştü? Bana sorarsanız bu sorunsal Kadir-i Mutlak Tanrı'nın insanoğluna yönelik yönlendirmelerinden değil de insanoğlunun m
İnsanoğlu Tek Tanrı kavramına nasıl alıştı?
İnsanlık önce ulaşamadığı, hükmedemediği varlıklara Tanrı demekle başladı. Zamanla yağmurun, güneşin, ölümün, yaşamın, bereketin, kıtlığın Tanrı olduğunu varsaydı. Ancak bu fikirde zihinsel olarak bir kontrol mekanizmasına ihtiyaç duyuyordu. o da Tanrıların da kendi içinde güç savaşı vermesiyle sağlanmaya çalıştı. İbrahimi dinler de bu sorunların karmaşıklaştığı dönemde ortaya çıktı.
