Gidilmeyen Yol
Edebiyat, sinema ve sanatta yaşanmamış hayatların izlerini süren bir podcast. Aslı Kotaman'ın hazırlayıp sunduğu program, her bölümde farklı bir temayı işliyor.
Bölümler
Küçük Şeylerin Hafızası
Anne Carson’ın edebiyatından yola çıkarak çocukluk anılarının, hafızanın ve küçük şeylerin gücünün izini sürüyor; Louise Glück, Han Kang, Annie Ernaux ve Arundhati Roy’un eserleri üzerinden kişisel ve toplumsal belleği, kaybı, yası ve hatırlamanın anlamını ele alırken, hayatında iz bırakan insanlara edilmemiş teşekkürleri de hatırlıyoruz.
Adana Altın Koza Film Festivali
Adana Altın Koza Film Festivali’nden sesleniyor; kazanmanın ve ödüllerin gölgesinde kalan hikâyelerden Karanlıkta Islık Çalanlar ve Atayurdu filmlerine, festivalin tarihinden Orhan Kemal ve Yaşar Kemal’in Çukurova’sına uzanarak emek, hafıza, aidiyet ve yaşanmamış hayatlar üzerine düşünüyoruz.
Bir Ada, Birçok Hafıza
Adaların turist bakışıyla egzotikleştirilmesinden yola çıkarak sömürgecilik, hafıza ve aidiyet ilişkisini ele alıyor; konuğumuz Ada Sesleri’ni hayata geçiren Dila Gevgilli ile Burgazada’nın kişisel hikâyeler ve sözlü tarih aracılığıyla görünür olan farklı yüzlerini konuşuyoruz.
Yaşamadığım geçmişten sorumlu muyum?
Konuğumuz Pelin Kıvrak ile “Yaşamadığım geçmişten sorumlu muyum?” sorusuna cevap arıyor; “kusurlu kozmopolitlik” kavramından yola çıkarak geçmişle yüzleşmeyi, suçluluk ve sorumluluk arasındaki farkı, edebiyat ve sinemanın hafıza, empati ve başkasının hikâyesiyle kurduğumuz ilişkiye açtığı alanı konuşuyoruz.
Tarihi Nasıl Yeniden Okuruz?
Konuğumuz tarihçi Ümit Kurt ile arşivlerin boşluklarından gündelik hayatın görünmeyen hikâyelerine uzanarak geçmişin nasıl okunduğunu, tarihsel hakikatin nasıl kurulduğunu ve tarih, edebiyat ile sinemanın kesiştiği noktaları konuşuyoruz.
Gündelik Hayatın Antropolojisi
Barack Obama’nın 2024 yılı favori kitaplar listesinde The Anthropologists adlı romanıyla yer alan Türk yazar Ayşegül Savaş ile The Anthropologists, White on White ve The Long Distance üzerinden gündelik hayatın küçük ritüellerini, göçmenlik ve aidiyeti, görünmez kadınları, kimlikleri ve yaşanmamış hayatların ihtimallerini konuşuyoruz.
Gidilmeyen Yollar, Başka İhtimaller
Burçe Bahadır’ın öykülerinden yola çıkarak hayatın farklı ihtimallerini, seçilen ve seçilmeyen yolları, geriye dönüp baktığımızda kurduğumuz kırılma anlarını konuşuyor; belgesel ile kurmaca arasındaki ilişkiyi, kadınların hayatını sınırlayan görünmez güç ilişkilerini ve hikâyelerin açtığı başka yaşam olasılıklarını ele alıyoruz.
Nasıl Sıkışıp Kaldık: Başka Türlü Yaşamak Mümkün mü?
David Graeber ve David Wengrow’un Her Şeyin Şafağı kitabından yola çıkarak insanlık tarihinin tek ve kaçınılmaz bir ilerleme çizgisi olarak anlatılmasına itiraz ediyor; özgürlük, eşitlik ve toplumsal örgütlenmenin farklı biçimlerini geçmişten edebiyata uzanan örneklerle ele alarak “Nasıl sıkışıp kaldık ve başka türlü yaşamak hâlâ mümkün mü?” sorusunun peşine düşüyoruz.
Arşiv Bize Geçmiş Hakkında Ne Anlatır; Geçmiş Hakkında Bildiğimizi Sandığımız Şeyleri Nasıl Değiştirir?
Arşivde hikâye bulmanın peşine düşüyor; geçmişi bugünden daha tutucu, daha tekdüze sanma eğilimimizi ele alıyoruz. Eski gazetelerde bugüne dair bildiklerimizi değiştiren neler var? Gazeteye geçmiş insanların yanında, gazeteye hiç girememiş hayatların izini nasıl sürebiliriz? Bugün çok yeni sandığımız ilişki biçimleri, çatışmalar ve hayatlar yüz yıl önceki gazetelerde nasıl karşımıza çıkıy
Kişiselden Kolektife: Annie Ernaux ve Denemenin İmkânları
Konuğumuz editör, çevirmen ve yazar Berrak Göçer ile deneme türünün kişisel deneyimle toplumsal hafıza arasında kurduğu bağları konuşuyor; Annie Ernaux’nun edebiyatından yola çıkarak gündelik hayatın küçük ayrıntılarının sınıf, toplumsal cinsiyet, tarih ve kolektif belleği nasıl görünür kılabildiğini ele alıyoruz.
Pınar İlkiz'le Hafıza, Nostalji ve Gidilmeyen Yollar
Konuğumuz yazar ve iletişimci Pınar İlkiz ile Georgi Gospodinov'un eserlerinden hareketle hafıza, nostalji, gidilmeyen yollar ve hayatın dönüm noktalarını konuşuyor; mektuplar, edebiyat, sinema ve kişisel deneyimler üzerinden geçmişi nasıl yeniden kurduğumuzu, seçimlerimizin kimliğimizi nasıl şekillendirdiğini ve belirsizlik çağında geleceğe bakışımızı tartışıyoruz.
Odyssey’i yıllarca yanlış okumuş olabilir miyiz?
2017’de Odyssey'i çeviren Emily Wilson çeviri tarihinde bir devrim yarattı. Peki yanlış okuduğumuz sadece Odyssey mi? Edebiyatın gidilmemiş yollarına devam.
Yaşanmamış Hayatlar
Yaşanmamış hayatlar fikrinden hareketle, Andrew Miller'ın On Not Being Someone Else kitabını ve Sylvia Plath'in Sırça Fanus romanını merkeze alıyoruz. Seçimler, kaçırılan ihtimaller, kadınlık rolleri, özgürlük ve kimlik arayışı üzerine düşünürken; Charlotte Perkins Gilman'ın Sarı Duvar Kâğıdı ve Ian McEwan'ın Kefaret eserleri üzerinden edebiyatın alternatif hayatlar kurma ve geçmiş
Tarih ve Kültürü Alışılmış Kronolojik Anlatıların Ötesinden Okumak
Martin Puchner, Laura Spinney, Harold Bloom ve Philipp Blom'un eserlerinden hareketle; hikâyelerin, dillerin ve fikirlerin medeniyetleri nasıl şekillendirdiğini, kültürün sürekli etkileşim ve dönüşüm içinde geliştiğini tartışıyoruz.
Yenal Bilgici'yle Kadir İnanır'dan Hayatın Seçimlerine
Konuğumuz gazeteci ve yazar Yenal Bilgici ile Kadir İnanır'ın sinemadaki mirasından yola çıkarak ilk romanı Kuşlar İçin Ağaçlara Konma Kılavuzu üzerinden hayatın seçimlerini, tesadüfleri, hafızayı ve kurmacanın kişisel izlerini konuşuyoruz.
Şeyma Akkurt'la Yakınlık, Mesafe ve Arkadaşlık
Konuğumuz Şeyma Akkurt ile modern yaşamda arkadaşlığın değişen anlamını; kırılganlık, emek, bakım, dijitalleşme ve topluluk hissi üzerinden ele alırken, kadın arkadaşlıklarını, seçilmiş bağları, sosyal medya çağında ilişkilerin dönüşümünü ve dostluğun hayatımızdaki vazgeçilmez yerini kişisel deneyimler ile kültürel örnekler eşliğinde değerlendiriyoruz.
Zamanın, Hafızanın ve Yaşanmamış İhtimallerin Hayatlarımızdaki İzleri
Borges'ten Kafka'ya uzanan bir yolculukta; zamanın, hafızanın ve yaşanmamış ihtimallerin hayatlarımızdaki izlerini keşfediyoruz.
Elif Rongen-Kaynakçı'yla Kayıp Filmlerin İzinde
Konuğumuz film tarihçisi ve arşiv araştırmacısı Elif Rongen-Kaynakçı ile sinemanın ilk yıllarından günümüze ulaşabilen filmlerin izini sürmenin heyecan verici hikâyesini konuşuyor; kayıp filmlerin nasıl bulunduğunu, bu kırılgan görüntülerin bize geçmiş hakkında neler anlattığını ve sinema tarihinin büyük bölümünün neden hâlâ karanlıkta kaldığını ele alıyoruz.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Uzanan Süreçte Seyir Kültürü
İstanbul’un erken dönem sinema kültürünü konuştuğumuz programda, sinema tarihçisi Canan Balan ile Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte seyir kültürünü, sinema salonlarının toplumsal yaşamı nasıl dönüştürdüğünü ve sinemanın İstanbul’un çok katmanlı kent hafızasındaki yerini ele alıyoruz.
Vesikalı Yarim: Aşk, Seçimler ve Kaçırılan Hayatlar
Vesikalı Yarim filmi üzerinden Sabiha ve Halil’in seçimlerinin ve sonuçlarının hangi film ve kitaplara benzediğini, farklarının neler olduğunu masaya yatıyoruz.
Canavarların Vaatleri: Hafızanın Hayaletleri ve Gidilmeyen Yollar
Konuğumuz Ezgi Hamzaçebi ile feminist spekülatif kurmaca, hayalet anlatıları, canavar figürleri ve bastırılmış hafızaların edebiyat ile sinemadaki izlerini konuşuyor; geçmişin bugüne musallat oluşunu, “normal” kabul edilen düzenin dışladıklarını ve alternatif yaşam ihtimallerini tartışıyoruz.
Fahim Bey’in Gidilmeyen Yolu
Konuklarımız Standford Üniversitesi öğretim üyesi Burcu Karahan ve Chicago Üniversitesi öğretim üyesi Melih Levi ile birlikte Abdülhak Şinasi Hisar’ın Fahim Bey ve Biz romanının İngilizceye uzanan tuhaf ve neredeyse kaybolmuş çeviri hikâyesini konuşuyoruz.1940’ların başında Amerikalı akademisyen Eleanor Bisbee İstanbul’da ders verirken Türkçe edebiyatı İngilizceye kazandırmak için bir pro
Galma Akdeniz ile anneliğin konuşulmayan, karanlıkta bırakılan ve toplumsal kalıplara sığmayan tarafları
Konuğumuz Galma Akdeniz ile anneliğin konuşulmayan, karanlıkta bırakılan ve toplumsal kalıplara sığmayan taraflarını; sinema, edebiyat ve kişisel deneyimler üzerinden tartışarak “iyi anne” mitiyle bakım emeğinin görünmez yükünü mercek altına alıyoruz.
Asya Avcı ve Ayben Ertem'le akran zorbalığı ve hepimize düşen onarıcı yöntemler üzerine
Konuklarımız Asya Avcı ve psikolog Ayben Ertem ile Adoleslence’den Half Man’a, ebeveynin yaşanmamış hayatı çocuğun kara bulutu mudur sorusundan, akran zorbalığını ve hepimize düşen onarıcı yöntemleri konuşuyoruz.
Görünmeyenin İzinde: Tanıklık ve Gidilmeyen Yollar
Konuğumuz Yelina Tayfur ile Dünyadan Sonra Bir Yer üzerinden görünmezlik, tanıklık ve “gidilmeyen yollar” fikrini edebiyat ve sinema örnekleriyle birlikte ele alıyoruz.
Dinçer Güçyeter ile Kaybedilmiş Geleceklerin Masalı
Konuğumuz Dinçer Güçyeter ile Almanya Masalımız kitabından yola çıkarak kaybedilmiş gelecekleri, başlamadan biten ihtimalleri, yara kardeşliği fikrini konuşuyoruz. Hala Buradayım filmi ve daha pek çok filmden örneklerle göçün, belleğin ve annesi ve anneannesinin hikayesini bir masal gibi anlatan Dinçer Güçyeter'in kitabı, bir tiyatro oyunu olarak Almanya'da kapalı gişe oynuyor ve dünya tu
Nedret Öztokat Kılıçeri ile Utancın İzi
Gisèle Pelicot davasından yola çıkarak utancın taraf değiştirmesi ne demek, kim utanç duyar, kim duymaz sorularına bakıyoruz. Utancı toplumsal olarak üretilen ve paylaştırılan bir yapı olarak ele alıyoruz. Edouard Louis ve Didier Eribon’un metinleri üzerinden utancın sınıfsal kökenlerini ve nasıl bir ideolojiye dönüştüğünü tartışıyoruz. Kimin görünür kılındığı, kimin sessiz bırakıldığı ve
Perihan Taş Öz ile Gidilmeyen Yollar
Konuğumuz Perihan Taş Öz ile gidilmeyen yolları üç film üzerinden konuşuyoruz: Henüz gitmediğimiz yollar Sonsuzluk ve Bir Gün; gitmekten sakındığımız yollar Aftersun ve gidilmemesi tavsiye edilmiş yollar Dünyanın En Kötü İnsanı.
Barbaros Altuğ ile ötekileştirilenler
Konuğumuz Barbaros Altuğ ile ötekileştirilenleri konuşuyor; edebiyat, sinema ve kişisel anlatılar üzerinden marjinalleştirilen hayatların görünür kılınmasına, hafızanın korunmasına ve unutulan hikâyelerin yeniden anlatılmasına değiniyoruz.
Şengül Hablemitoğlu ile Yasın Temsili ve Cinsiyeti
Bu bölümde yasın hikayelerdeki temsillerini, cinsiyetlendirilmiş yapısını ve yas rejimi denen politik hali konuşuyoruz. Agnes’in yerinde William olsaydı hikâye nasıl değişirdi sorusundan hareketle yasın kim tarafından, nasıl görünür kılındığını tartışıyoruz.Film arası önerileri: Ghostlight ve Tiny Beautiful Things. Sohbette ayrıca Hamnet, Train Dreams ve Manchester by the Sea filmlerinden
Zeynep Uysal'la oto-kurmaca
Konuğumuz Eksik Mecaz programını hazırlayan isimlerden Zeynep Uysal ile oto-kurmacayı konuşuyor; kadın edebiyatı, oto-kurmacaya giren alanlar, hafıza ile yazma ve deneyimin tekilliğini kırmayı ele alıyoruz.
Film Analizleri, Feminist Yöntem ve Feminist Sanat
Hamnet, Düşüşün Tınısı filmleri analizi, kanon tartışmaları, feminist yöntem ve feminist sanat üzerine Elif Dastarlı ile konuşurken; sohbetimize iki kere mercimek çorbası konuk oldu. :)
Edebiyata Yeni Bir Ses: Boleka
Edebiyat hayatına yeni başlayan Boleka’yı Fatma Özer, Berin Aral ve Yelina Tayfur ile konuşuyoruz.
Ahmet Gürata ile intikam filmlerinin değişimi, öfkenin cinsiyeti ve temsilindeki kırılmalar
Konuğumuz Ahmet Gürata ile intikam filmlerinin değişimini, öfkenin cinsiyetini ve temsilindeki kırılmaları konuşuyoruz.
Nesnellik Kimin Sesi?
Bu hafta, dünyaya yukarıdan bakan, her şeyi uzaktan ve “tarafsızmış” gibi açıklamaya çalışan bakışa itiraz ediyoruz. Ebru Nihan Celkan ile kim konuşuyor, nereden konuşuyor ve neyin konuşulmasına izin veriliyor, bunları sanat üzerinden tartışıyor; nesnel görünme iddiasına, bazı seslerin sistematik biçimde susturulmasına karşı çıkıyor, gücün, eşitsizliğin ve görünmezliğin nasıl kurulduğunu
Giysiler ne anlatır?
Konuğumuz Seda Yılmaz ile moda ve feminist hafıza arasında nasıl bir ilişki var sorusunu yanıtlıyoruz. 🔹Sürdürülebilir moda hala mümkün mü? 🔹Görünürlük ekonomisi nedir?
Düşüşler, Duraklar, Sapmalar: Merve Eryürük ile hayatın çakıllı yolları
Bu bölümde ilerleme ve başarı anlatılarını askıya alarak hayatın tökezlenen, duran ve yön değiştiren anlarına bakıyoruz. Merve Eryürük ile birlikte, yolun kenarında kalmış deneyimlerin ve seçilmeyen ihtimallerin izini sürüyoruz.
Romanesk Kentler: Lale Vatan ile roman, kent, göç üzerine
Emine Sevgi Özdamar ve Tezer Özlü metinleri bedende ve bellekte süren bir yer değiştirme olarak düşünmeye imkân verir. Vatan ile Gidilmeyen yolları ve kentle kurulan anlatısal ilişkiyi konuştuk.
Yazı, İlişki ve Hafıza Üzerine
Neslihan Önderoğlu ile, son dönem filmlerinden yola çıkarak ilişkilerde güvenin, inancın ve suskunluğun nasıl kurulduğunu; yazının hafıza, kimlik ve rahatsızlıkla olan ilişkisini konuştuk. Büyük olaylardan çok küçük kaymaların belirleyici olduğu ilişkilerden, yazarlığın bugün kiminle konuştuğuna uzanan bir sohbet oldu.
Kusurun Olanakları: Pişmanlık, Kaçan İlmekler ve Anlatının İmkânı
Bu programda Figen Alkaç ile kusuru anlatıyı açan bir eşik olarak düşündük. Pişmanlığın düzeltme arzusundan çok, geri döndürülemeyenle yan yana durma hâli olduğunu; kaçan ilmeklerin ise dantelin deseninden dışarı düşmediğini konuştuk. Eksilttiklerimizin, sustuklarımızın ve tamamlanmamışlıkların nasıl yeni düşünme alanları yarattığını birlikte tartıştık.
Formüller ve Tutmayan Hikâyeler
Bu bölümde Meriç Demiray ile senaryo yazımında ve yaratıcı yazarlıkta formüllerin nasıl çalıştığını, nerede tıkandığını konuştuk. Anlatının ritmi, hikâyelerin neden artık tamamlanmakta zorlandığı, bazı türlerin neden ortadan kaybolduğu ve yerli dizilerde tekrar hissinin neye karşılık geldiği üzerine düşündük.
Karanlık gerçekten karanlıkla mı aydınlanır?
Türkan Şoray’ın kara gözlerinden Kürk Mantolu Madonna’nın rekor satışlarına uzanan bir hat… Ekonomik ve toplumsal çalkantı dönemlerinde yazılmış metinlerin bugünün okuruyla kurduğu bağı konuşuyoruz. Peki, karanlık gerçekten karanlıkla mı aydınlanır?
Bir şehrin gerçekleşmemiş mimari projeleri bize ne anlatır? - Ertuğ Uçar'la yazı ve mimarlık üzerine
Boğaz Köprüsü hiç yapılmamış olsaydı ne olurdu? Ya da birden eksilseydi hayatımızdan? Herkes kendi kıtasına mı çekilirdi mesela? Köprü trafiği kelimesi sözlüğümüzden çıkardı. Şehir gerçekleşen projeler kadar gerçekleşmemiş projelerdir de. Bir şehrin üzerinde gerçekleşmeyen hikayelerin kaydını tutmak da zor. 3. köprü için yapılan itirazlar Boğaz Köprüsü için olmadı zannetmeyin. Dev şehir İ
Cem Alpan'la Okuma Üzerine
Bir romanın hangi sayfasında tartışma başladığını, hangi karakterin sessizliği bozduğunu, aynı grubun tekrar tekrar hangi sorulara döndüğünü takip etmek aslında yaşayan bir okur etnografisi. Bu veriler, Türkiye’deki 'yeni okur' tipolojisine dair küçük ama yoğun bir harita sunuyor. Bu yüzden okuma ritimlerinin geçirdiği dönüşümü, romanın sinema ve dijital kültürle kurduğu gerilimleri, okur
Nasıl karar veririz? - İlker Küçükparlak ile Seçimlerimiz Üzerine
Bu bölümde psikiyatri uzmanı Dr. İlker Küçükparlak ile karar verme süreçlerine, duyguların ve bilinçdışının bu süreçte nasıl rol aldığına bakıyoruz. Gerçekten seçiyor muyuz, yoksa seçim dediğimiz şey bizi çok daha önce şekillendiren mekanizmaların bir sonucu mu? Depresyonda ağırlaşan, anksiyetede aşırı kontrol eden, manide hızlanan karar süreçlerini; duygunun, sezginin ve “içten gelen sin
Asuman Kafaoğlu Büke ile Hamlet ve Othello Yer Değiştirirse
Bu hafta Gidilmeyen Yol’da edebiyatın gidilen ve gidilmeyen patikalarını, yavaş okumanın metinle kurduğu derin bağı, eleştirinin görünmez yerlerini ve romanın dijital çağda değişen ritmini düşünüyoruz. Alternatif anlatı biçimlerinin açtığı imkânları, seçimlerle kader arasındaki ince çizgiyi ve kadınların kendi yolunu kurarken karşılaştığı yapısal sınırları tartışıyoruz. Kişisel kırılma an
Murat Gülsoy ile Yazarın Kendine Mesafesi
Edebiyatın gidilen gidilmeyen yollarını konuşuyoruz; yazının yönünü bilmediğimiz bir yere yürümek olarak düşünerek sezgi, merak ve hatırlama arasındaki geçişlerde duran karakterleri; gitmekle kalmak, unutmakla hatırlamak arasındaki eşikleri; metnin okurla kurduğu açık alanları, yazarken müzikle ve iç seslerle kurulan bağı, yazarın kendine olan mesafesini ve bu mesafede kendini yeniden üre
Sena İmer ile Yolda Kaybolmak: Ev Neresi?
Sebald’dan Modiano’ya, Wenders’tan Jarmusch’a; tren camına adını yazıp kaybolmanın, sonra “ev”e bambaşka bir yerden dönmenin sohbeti. Şehir bizi mi seçer, yoksa biz mi onu? Tokyo’nun sezgisi, İstanbul’un katmanları, Sophie Calle’in acı defteri ve Boym’un nostaljisi eşliğinde gündelik bir yürüyüş.Bu bölümde “yol”u mutluluk vaadi değil, hafızayı açan bir eşik gibi konuştuk. Sebald’ın yürüyü
Eşiğin dili: Müge İplikçi ile Tereddüt, Sessizlik ve Yazı
Konuğumuz yazar Müge İplikçi ile “eşik”te yaşamanın edebî dilini konuşuyor; Gloria Anzaldúa’nın nepantla kavramı ve Trinh T. Minh-ha’nın “speaking nearby” yaklaşımı eşliğinde aradalık, tereddüt, sessizlik ve yazının etiği tartışıyor; İplikçi’nin öykülerinde kadın karakterlerin karar eşiğinde duruşu, büyümenin kırıcı yüzü, suskunluğun kurduğu üçüncü yer, “canon bana uysun” diyerek kanona p
Seda Yavuz ile Sanatta Bitmemişlik, İz ve Boşluk
Konuğumuz sanat tarihçisi ve akademisyen Seda Yavuz ile sanattaki 'gidilmeyen yollar', yarım kalmışlıklar ve bunların sanatsal üretime etkileri konuşuyor; sanatçıların yaşamlarında hastalık, savaş veya çeşitli engeller nedeniyle üretimlerinin kesintiye uğraması veya farklı yönlere evrilmesi durumlarını da ele alıyoruz.
Yaşanmış Kadar Yaşanmamış Olanlar: Fatma Burçak ile Gidilmeyen Yol
Edebiyat, sinema, sanat ve psikanaliz aracılığıyla yaşanmamış hayatların izini süren; Virginia Woolf’tan Ingmar Bergman’a, Frida Kahlo’dan Freud’a uzanan bir yelpazede, kimlik, seçim, arzu ve belleğin yarattığı ihtimallerin tartışıldığı Gidilmeyen Yol'un ilk bölümünde Aslı Kotaman, 'ya farklı olsaydı?' sorusunu felsefi, sanatsal ve duygusal bir anlatımla yazar Fatma Burçak ile analiz ediy
