İçeriden Bi'olog
Bilimin soğuk duvarlarını aralayıp içindeki sıcak hikâyelere kulak vermek ister misiniz? “İçeriden Bi’olog”a hoş geldiniz. Bu podcast’te, evrimin milyonlarca yıl boyunca şekillendirdiği canlıları, genlerin ailemizden bize aktardığı bilgileri, doğanın mevsimlerle değişen dengesini ve bedenimizin yemek yediğimizde, stres yaşadığımızda ya da uyurken nasıl tepki verdiğini konuşacağız. Çünkü biyoloji sadece laboratuvarlarda değil; tam da yaşadığımız hayatın içinde.
Bölümler
#69: Güzellik influencerları ürün reklamından önce bize işleme geliyor | Dr. Tahsin Çağdaş Akaslan
Türkiye'nin önde gelen dermatologlarından Dr. Tahsin Çağdaş Akkaslan ile cilt sağlığının her boyutunu konuştuk. Sosyal medyadaki cilt rutinlerinin gerçeği, sivilceden ize giden yol, botoks ve dolgunun doğru yaşı, güneş kreminin zararlı olup olmadığı ve güzellik influencerlarının reklam öncesi neden dermatolog koltuğuna oturduğu. Bu bölümü dinledikten sonra cildinize çok daha farklı bakacaksını
#68: "Bu sıcakta beyin çalışmaz tabii"
Sıcakta aldığınız kararlar daha impulsif, daha duygusal, daha az düşünülmüş oluyor.Bu bir zayıflık değil. Bu termoregülasyon.BÖLÜMDE NELER VARBeyin neden ısıya bu kadar hassas?Soğutma sistemi devreye girince düşünmeye ne kalıyor?Sıcakta en çok hangi beyin fonksiyonları etkileniyor?Sıcakta neden daha agresif ve impulsif kararlar alıyoruz?İstanbul'da hava 35 dese bile bulunduğunuz yer 40 derece
#67: "Ben neden sivrisineklere çekiliyorum?"
Aynı masada oturuyorsunuz, aynı yemeği yiyorsunuz, aynı havayı soluyorsunuz. Akşam sonunda bir arkadaşın hiç ısırılmamış, sen beş yerden. Bu tesadüf değil — biyoloji. Sivrisinekler rastgele seçim yapmıyor. Seni hedef yapan çok somut ve çok kişisel sebepler var. Bu bölümde o sebeplerin hepsini konuşuyoruz.Bölümde Ne Var:01:00 — Sivrisinek görmeden, koklamadan, 50 metre uzaktan zaten buluyor.01:27 —
#66: Kadıköy güvercinleri Beşiktaş'takilerden daha tehlikeli | İrem Kocakahya
İstanbul Üniversitesi biyoloji mezunu, mikrobiyom araştırmacısı ve bilim iletişimcisi İrem Kocakahya ile konuştuk. Neyi istediğini değil, neyi istemediğini bulmak üzerine kurulu bir lisans hikayesi. Erasmus, TÜBİTAK projesi, güvercin dışkısından bilimsel makale ve antibiyotik direnci. Bu bölüm hem merak eden hem yolunu arayan herkes için.BÖLÜMDE NELER VARBiyolojide alan bulmak: neyi istediğini değ
#65: "Güneşte saç rengim açılıyor"
Tatilden dönenler hep aynı şeyi söylüyor: "Saçım güneşte açıldı, çok güzel oldu." Ama saç biyolojisine bakınca tablo biraz farklı. Güneş aslında saçı açmıyor. Bu bölümde melaninden keratine, deniz tuzundan klora, "doğal röfle" efsanesinden UV koruyuculara kadar güneşin saçınıza gerçekte ne yaptığını konuşuyoruz.Bölümde Ne Var:00:57 — Güneş saçı açmıyor 01:23 — Saç rengini belir
#64: "Denize girince neden hep çişim geliyor ki?"
Herkesin bildiği ama kimsenin konuşmaya cesaret edemediği o soruyu bugün masaya yatırıyoruz. Denize girince neden çiş geliyor? Bu bir hijyen bölümü değil — bu bir biyoloji bölümü. Böbrek fizyolojisinden pelvik taban kaslarına, havuzun "klor kokusunun" aslında ne olduğuna kadar, kimsenin yüzüne vurmadığı bilimi konuşuyoruz.Bölümde Ne Var:00:00 — Konu nereden çıktı?02:35 — Bu his sadece de
#63: "Doğayı görmek için Afrika'ya gitmeye gerek yok" | Pedram Türkoğlu
Tıp doktoru, anatomist ve yaban hayat fotoğrafçısı Dr. Pedram Türkoğlu ile çok konuştuk. Evinizdeki gekodan Türkiye'deki leopara, yarasanın kanadından kargaların öç almasına kadar... Aslında hiç fark etmeden her gün inanılmaz bir doğanın içinde yaşıyoruz. Bu bölümü dinledikten sonra etrafınıza farklı bakacaksınız.BÖLÜMDE NELER VAR?Sosyal medyadaki doğa içeriklerinin arkasında ne var?Doğada ren
#62: "Güneş kremi sürmek isTE-Mİ-YO-RUM"
Atalarımız her gün UV indeksi 12'nin üzerinde bir güneşin altında yaşadı — SPF olmadan. Biz neden bu kadar korkuyoruz?Bu bölümde güneş kreminin gerçekte ne yaptığını, melaninin evrimsel hikayesini ve D vitamini paradoksunu konuşuyoruz.📌 BÖLÜMDE NE VAR1:55 — Seni yakan ile yaşlandıran farklı ışın. Hangisi hangisi?3:37 — Güneş kremi D vitaminini de engelliyor. Dermatolog mu haklı, endokrinolog m
#61: Doğa bizi her gece ölüme terk ediyor, neden?
Her gece yatağa uzandığınızda bilinciniz kapanıyor, kaslarınız gevşiyor ve tamamen savunmasız kalıyorsunuz. Peki evrim neden bizi her gece 8 saat boyunca bu kadar zayıf bırakıyor? Bu bölümde uykunun karanlık evrimsel sırrını, beyninizdeki gece temizliğini, rüyalarınızın gizli misyonunu ve modern dünyanın bu antik mekanizmayı nasıl bozduğunu konuşuyoruz. Uykunun distopik ve büyüleyici hikayesine ha
#60: Beynimiz bizim mutlu olmamızı neden istemiyor?
Neden aldığımız yeni telefon bir hafta sonra sıradanlaşıyor? Neden ilk içtiğimiz kahvenin verdiği hazzı bir daha alamayız? Neden hayalini kurduğumuz işe başladığımızda heyecan düşer? Bu bölümde beynimizin şaşırma mekanizmasını, dopamin sisteminin sırlarını ve modern hayatın bizi nasıl bir isteme-hoşlanma ayrışmasına sürüklediğini konuşuyoruz.Bölümde Neler Var?00:00: İnsan neye şaşırır?02:00: Bekle
#59: Moleküler Biyologdan Yatırım Liderine 155M€'luk Hikaye | Damla Karakolcu
Bu bölümde Capital Cell İletişim Direktörü Damla Karakolcu ile konuştuk. Damla, İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunu, Bio Revolution bülten yazarı ve 3000+ aboneye sahip bir bilim iletişimcisi.🎯 Bölümde neler konuştuk:Moleküler biyologdan biyoteknolojik girişimlerde yatırım iletişim direktörüne dönüşüm hikayesi21. yüzyıl öğrencisi olmak ve merak tohumları felsefesiTürkiye'
#58: Şu an çıplak değilsin, neden?
Bu bölümde insanlığın 2,5 milyon yıllık çıplaklık döneminden günümüze kıyafetin evrimsel ve toplumsal yolculuğunu keşfediyoruz.Bölümde neler var?0:00 - Neden Çıplak Değiliz?0:32 - 2,5 Milyon Yıl çıplak yaşadık1:36 - Gözlü İğne Devrimi (40 Bin Yıl Önce)2:16 - Neden Tüylerimizi Kaybettik?6:34 - Bit, pire, kene kıyafetlere göre evrim geçirdi 9:03 - Çıplaklık neden utanç kaynağı değildi?11:33 - Çıplak
#57: "Ne hissedeceğimi bilmiyorum"
Yaşadıklarımdan sonra nasıl hissedeceğimi bilmiyorum diyorsanız, bu bölüm tam size göre! Duygusal regülasyonu psikoloji değil, biyoloji perspektifinden ele alıyoruz. Bölümde neler var?00:00 Giriş 01:16 Okullarda bize beynimizi yönetmeyi öğretmediler02:52 Duygu aslında başınıza gelen değil06:45 Neden saatlerce sinirli hissediyoruz? 10:45 Duygulara isim vermek onları zayıflatır12:00 Bütün duygular k
#56: "İlk görüşte aşık oldum"
Birini ilk gördüğünüz anda "vurulmanız" gerçekten mümkün mü? Bu bölümde yıldırım aşkının ardındaki bilimi keşfediyoruz: Beyninizin 200 milisaniyede nasıl karar verdiğinden, dopamin-oksitosin-adrenalin üçlüsünün nasıl bir parti başlattığına, koku alma duyunuzun genetik eş seçimindeki gizli rolünden toksik ilişkilerdeki karanlık tarafa kadar her şeyi masaya yatırıyoruz. Yıldırım aşkı bir k
#55: Su yerine tükürüğümüzü içsek?
Bu bölümde, kendi tükürüğümüzü içerek susuzluğumuzu giderebilir miyiz sorusunu bilimsel olarak inceliyoruz. Videoda neler var?00:00 → Giriş ve bölüm tanıtımı00:44→ Tükürüğün bileşimi03:58 → Tükürüğün üretim mantığı05:30 → Dehidrasyonun (susuzluk) etkileri08:29 → Tükürüğün deniz suyuna dönüşmesi10:44 → Vücudun kirli suyu reddetme tepkisi11:14 → Su kıtlığında vücudun öncelikleri ve işkence mekanizm
#54: Ağlamak neden rahatlatır?
Gözyaşları sadece üzüldüğümüzde mi akar? Soğan doğrarken akan gözyaşı ile duygusal bir anda akan gözyaşı arasında fark var mı? Bu bölümde ağlamanın ardındaki bilimi derinlemesine inceliyoruz.Bölümde neler var?00:00 - Giriş ve bölüm tanıtımı00:46 - Gözyaşı Anatomisi ve Yapısı 03:40 - Soğanın neden göz yaşartır05:45 - Duygusal gözyaşının bileşimi ve farklılıkları12:00 - Ağlamanın Psikofizyolojisi 14
#53: Türkiye'de biyoloji okunur mu?
Türkiye'de biyoloji ve temel bilimler okumanın avantajlarını, dezavantajlarını ve kendi deneyimlerimi objektif bir bakış açısıyla paylaşıyorum.Okulun sunduğu teorik eğitimin ötesine nasıl geçilir? Öğrenci kongreleri, gönüllü stajlar ve network kurmanın kariyerinizdeki kritik rolü nedir?Ayrıca pandemiden sonra stratejik önemi artan biyolojinin; wellness, biohacking ve bilim iletişimi gibi yükse
#52: Sevdiğin insanı gerçek anlamda yer miydin? Yamyamlık kültürü ve prionlar
Çoğumuz yamyamlığı filmlerdeki korkunç bir saldırganlık sanıyoruz. Peki ya birini o kadar çok sevseniz ki, ruhunun yok olmaması için bedenini kendi vücudunuzda saklamak isteseydiniz? Bugün, Papua Yeni Gine dağlarında bir yas ritüeli olarak başlayan ama bilimi temelinden sarsan o ürpertici hikayeyi; Kuru hastalığını ve zombi proteinleri konuşuyoruz.Video içeriği:00:36 | Papua Yeni Gine'de Gizem
#51: İstediğin her şeyi nasıl elde edersin?
Bu hafta "İstediğim her şeyi nasıl elde ederim?" sorusunun peşine düşüyoruz. Bölümde Neler Konuşuyoruz?00:10 — İstediğiniz Her Şeyi Nasıl Elde Edersiniz?00:24 — Çekim Yasası ve Hayal Kurmanın Dopamin Tuzağı01:29 — Şansın Gerçek Tanımı: Hazırlık ve Fırsatın Buluşması02:18 — Kontrolü Ele Almak: Kurban Psikolojisinden Yaratıcı Psikolojiye Geçiş03:57 — Suçluluk vs. Sorumluluk: Yağmurda Şemsi
#50: Hiç canımız yanmasaydı ne kadar yaşayabilirdik?
Çoğumuz için acı, bir an önce kurtulmak istediğimiz, hayatımızı zorlaştıran bir 'arıza' gibi görünür. Peki ya size, acı çekme yeteneğinizin aslında hayatta kalmanızı sağlayan en gelişmiş 'yazılım' olduğunu söylesem?Bu bölümde neler var?Hissizliğin Karanlık Yüzü: Hiç acı duymayan bir çocuk için dünya neden bir mayın tarlasına dönüşür?Nosisepsiyon vs. Acı: Vücudumuz hasarı nasıl algı
Bi'Meslek: Embriyoloji
Biyoloji ve Moleküler Biyoloji mezunları için kariyer yolculuğumuzda bu hafta rotayı laboratuvarın kalbine, Embriyolojiye çeviriyoruz!Video İçeriği:00:00 – Giriş ve Embriyologların Görev Tanımı 00:36 – Laboratuvar Süreçleri: Yumurta Toplamadan Dondurma İşlemine03:45 – Çalışma Koşulları, Zamanla Yarış ve Etik Sorumluluk05:45 – Kariyer Yolu: Eğitim, Sertifika ve Akademik İlerleme 07:25 – Teknolojini
Bi'meslek: Adli Biyoloji
Bana 10 dakikanızı verin, size Biyoloji bitirince yapabileceğiniz meslekleri anlatayım: Adli biyoloji!Bu bölümde neler bulacaksınız?✅ Adli biyoloji nedir ve ne iş yapar? ✅ Adli biyolog olmak için hangi bölümleri okumalı, hangi yüksek lisans programlarına gitmeli? ✅ Türkiye’de iş imkanları.✅ Yapay zeka ve otomasyon adli biyologların işini elinden mi alacak? ✅ Bir biyolog olarak bu alanda fark yarat
#49: Yalnızlık neden can yakar? Cevabı biyolojide
Yalnızlık sadece duygusal bir durum mu, yoksa vücudumuzun bize verdiği fiziksel bir alarm mı? Bu videoda, yalnız hissettiğimizde bedenimizde ve beynimizde aslında neler olup bittiğini bir biyolog gözüyle anlatıyorum.Bu videoda bulacağınız cevaplar:Neden canımız yanıyor? Beynimiz yalnızlığı neden bir yaralanma gibi algılıyor?Bağışıklık sistemi: Yalnızlık bizi neden daha çabuk hasta eder?Meşhur dene
Bi'meslek: Tıbbi Regülasyon Uzmanlığı
"Biyoloji mezunuyum ama laboratuvarda mı kalmalıyım yoksa kurumsal dünyaya mı geçmeliyim?" Bu soru pek çoğumuzun zihnini kurcalıyor. İçeriden Bi'olog'da artık sadece bilimin kendisini değil, bilimin hayat bulduğu profesyonel alanları da mercek altına alıyorum. Yeni serim "Bi'meslek" ile laboratuvarın dışındaki devasa dünyayı keşfe çıkıyoruz!Serinin bu ilk bölümünde;
#48: Sırlarını neden O’na anlatıyorsun? | Yapay zeka ve yeni yalnızlık
Gecenin 3'ünde, kimse uyanık değilken, en saçma sorularınızı veya en derin dertlerinizi kime anlatıyorsunuz? Giderek artan bir şekilde cevabımız: Yapay Zeka.İçeriden Biolog podcast'inin bu yeni ve görüntülü formatında, yapay zeka ile kurduğumuz tuhaf ve yeni ilişki biçimini masaya yatırıyoruz. Neden gerçek bir arkadaşın "zahmeti" yerine bir algoritmanın "konforunu" terc
#47: Ter Kokusundan partner seçiyoruz?!
Aşk sandığımızdan daha az “romantik”, daha mı biyolojik?Bu bölümde, “elektrik almak” dediğimiz o açıklanamaz hissin aslında bağışıklık sistemimizden gelen genetik bir sinyal olup olmadığını inceliyoruz.Bedenimizin bilinçdışı kararları, romantik seçimlerimizi ne kadar etkiliyor?Kadınlar neden bağışıklık sistemi genleri (MHC) kendilerinden farklı olan erkeklerin kokusunu daha çekici buluyor?Bu terci
#46: Hormonlarımızı nasıl mahvediyoruz?
Günlük rutininizin bir parçası olan kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinin, hatta kullandığınız gıda ambalajlarının hormonal dengenizi bozma potansiyelini hiç düşündünüz mü? Bu bölümde, modern yaşamın kaçınılmaz bir parçası haline gelen ve sağlığımız için riskler taşıyan Endokrin Bozucu Kimyasalların (EDC/HBK) derinliklerine iniyoruz.Bu riskleri anlamak ve günlük yaşamınızda daha güvenli seçimler y
#45: İnsanız kusurluyuz
İnsanız kusursuz muyuz? Asla.Bu bölümde beynimizin en büyük evrimsel hatalarını ve modern hayatta nasıl kısa devre verdiğini konuşuyoruz. Confirmation bias’tan 20'lik dişlere, pelvis daralmasından kabileciliğe, sırt ağrılarından kuyruk sokumuna kadar bugün farkında olmadan içerisinde olduğumuz evrim hatalarının aslında bizi vahşi doğada hayatta tutmak için tasarlanmış mekanizmalar olduğunu anl
#44: Müzik Sinir Sistemini Nasıl Uyarıyor | Ağustos Böceği ile Konuştuk
Bu bölümde Ağustos Böceği Kanalına konuk oldum. Piyanist Eylül Selamet ile müziğin vagus sinirimiz üzerindeki etkilerini konuştuk. Neden müzik dinlemek bizi rahatlatır?Vagus siniri ve işlevi nedir?Klasik müzik dinlemek vücudumuza nasıl bir etki yapar?ve çok daha fazlası...Ses dosyasını buradan dinleyebilirsiniz, video için Ağustos Böceği YouTube kanalına gitmeniz yeterli. Keyifli dinlemeler!
#43: Popüler Kültür Ürünü Olarak Bitkisel Sütler
Bu podcast bölümünde, günümüzde giderek popülerleşen bitkisel sütler hakkında kapsamlıca konuştum. Bitkisel sütlerin sağlık açısından sunduğu başlıca faydalar, tüketim avantajları ve potansiyel risklerini detaylı şekilde ele aldım. Laktoz intoleransı olanlar, veganlar ve çevre bilincine sahip bireyler için ideal alternatif olan bu süt çeşitlerinin, içerdikleri besin değerleri ve hangi durumlarda t
#42: Sindirim neden gözle başlar?
Bu bölümde sindirim sistemiyle beyin arasındaki bağlantıyı keşfediyoruz! Yiyecekleri görüp düşünmenin midemizde nasıl asit salgısını başlattığını, gastrin, histamin ve asetilkolinin bu süreçteki rollerini konuşuyoruz. Vagus sinirinin mideyi nasıl harekete geçirdiğini, bu karmaşık ama bir o kadar da ilginç biyolojik süreci anlaşılır şekilde anlatıyorum. Sindirim sağlığınızı destekleyecek pratik bil
#41: Cildin Ne Giymek İstiyor? Moda Değil, Biyoloji
Bu bölümde sık sık adını duymaya başladığımız doğal kumaşları masaya yatırıyoruz: Pamuk, keten, ipek, yün... Neden son yıllarda daha fazla karşımıza çıkıyorlar? Sadece moda değil, sağlık açısından da neden bu kadar önemli hale geldiler?Cildimize doğrudan temas eden kıyafetlerin, özellikle sentetik kumaşların vücudumuza etkilerini konuşuyoruz. Alerjiler, mantar enfeksiyonları, kötü kokuya sebep ola
#40: Neden her gün yarın uyuyorum?
Her gün “yarın uyuyacağım” deyip gece yarısından sonra mı uyuyorsun? Bu bölümde, sirkadiyen ritim dediğimiz biyolojik saatimizin nasıl çalıştığını ve özellikle ergenlerde neden farklı işlediğini konuşuyoruz. Melatonin hormonunun uykuya dalmamızdaki rolünden, gece geç saatlere kadar ayakta kalma alışkanlığının psikolojik sebeplerine kadar pek çok noktaya değiniyoruz. Ayrıca telefon, bilgisayar ve y
#39: Kararlarımızda ne kadar özgürüz?
Kararlarımızı gerçekten biz mi veriyoruz, yoksa beynimiz ve çevremiz çoktan bizim yerimize seçti mi?Bu bölümde özgür irade kavramını beyin, psikoloji ve toplumsal etkenler ışığında masaya yatırıyoruz.Benjamin Libet’in deneylerinden Daniel Kahneman’ın Sistem 1 ve Sistem 2 teorisine, priming etkisinden algoritmaların seçimlerimizi nasıl şekillendirdiğine kadar birçok bilimsel ve düşünsel katmanı keş
#38: Hep aynı döngüde misin? Doğa da öyle, gel birlikte bakalım.
Aynı ilişki biçimleri, aynı hatalar, aynı kaçışlar…Peki ya tüm bunların ardında beynimizin enerji tasarrufu yapma çabası, tanıdık olanı seçme arzusu ve çözülmemiş travmalar varsa?Bu bölümde:Doğanın kendi döngülerini,Doğanın aynı döngülere neden sıkıştığını,Alışkanlıkların neden bu kadar güçlü olduğunu,Beynin tanıdık örüntüleri neden tekrar tekrar seçtiğini,Travmaların nasıl fark edilmeden yeniden
#37: Hacamat sağlık getirir (mi?)
Bir neşter darbesiyle gelen rahatlama... Bir sülüğün ısırığıyla arandığı şifa...Ama asıl soru şu:Bunlar gerçekten işe yarıyor mu, yoksa biz öyle mi hissetmek istiyoruz?Bu bölümde;📜 Binlerce yıllık hacamat ve sülük tedavisinin ardındaki hikâyeyi,🧬 Modern bilimin bu yöntemlere nasıl baktığını,⚠️ Ve pek konuşulmayan komplikasyonları konuşuyoruz.Bazı soruların cevabı keskin olabilir.Belki de bu, o sor
#36: Marketlerde "sağlıklı" diye satılan atıştırmalıklar ne kadar sağlıklı?
"Şekersiz", "fit", "form" ya da "proteinli" gibi etiketlerle sunulan ürünler gerçekten düşündüğümüz kadar masum mu? Bu bölümde market raflarında “sağlıklı atıştırmalık” olarak pazarlanan granola barlar, proteinli ürünler ve diyet krakerler gibi gıdaların içeriklerini mercek altına alıyoruz. Şekerin farklı adlarla nasıl gizlendiğini, katkı maddelerinin ne işe
#35: Zayıfım ama yağlı görünüyorum: "Skinny Fat" biyolojisi.
“İnce görünüyorum ama göbeğim var…”“Temiz besleniyorum ama hâlâ kaslı değilim…”“Zayıfım ama formda hissetmiyorum…”Bu cümleler size tanıdık geliyorsa, bu bölüm tam size göre.Bu bölümde, dışarıdan zayıf ama içeriden sağlıksız olma hali olarak bilinen “skinny fat” kavramını ele alıyoruz.Peki bir insan nasıl aynı anda hem zayıf hem de yağlı olabilir? Kas kaybı, yanlış diyetler ve toplumun zayıflık tak
#34: “GDO Zararlıdır” demeden önce bu bölümü dinleyin!
GDO denince aklınızda hemen kırmızı bir alarm çalıyor mu?“Doğal değilse kötüdür” diye düşünenlerden misiniz?O zaman bu bölüm, düşündüğünüz her şeyi sorgulatabilir.Bu yayında;Genetiği değiştirilmiş mısıra neden Bt geni ekleniyor,Soya neden ot ilacına dirençli hale getiriliyor,Pamuk nasıl kuraklığa ve haşereye karşı donatılıyor,hepsini sade, tarafsız ve bilimsel bir dille anlatıyorum.GDO’lar sandığı
#33: Yapay zeka sağlığımız için bir tehlike mi?
Yapay zekâ biyolojiyi nasıl dönüştürüyor? Bu bölümde, AI'nin moleküler biyoloji, genetik ve ilaç geliştirme gibi alanlarda neler yaptığını konuşuyoruz.Protein yapısı tahmini, genetik varyant analizi, CRISPR ile gen düzenleme, yapay zekâ destekli ilaç keşfi, robot bilim insanları ve daha fazlası… Eğer “AI biyolojide ne yapıyor?”, “CRISPR nedir ve nasıl çalışır?”, “Yapay zekâ ile ilaç nasıl keşfedil
#32: "Spiritüellik" denince ne düşünüyorsunuz? Gelin bilimle değerlendirelim.
"Spiritüellik" deyince aklınıza ilk ne geliyor? Duygular mı, ritüeller mi, yoksa bilim dışı bir alan mı? Bu bölümde, tüm ezberleri bozuyoruz.Beyin taramalarından, sinir sistemine; öz farkındalık hallerinden içsel huzura kadar maneviyatın nörobilimsel temellerini ele alıyoruz. Meditasyonun prefrontal korteks üzerindeki etkisinden, ruhsal deneyimlerin beynin ödül sistemiyle ilişkisine kadar birçok g
#31: Sürekli kafanızın içinde konuşan bir ses mi var? Gelin dinleyelim.
Modern çağın en görünmez yüklerinden biri olan zihinsel gürültü, odaklanmayı zorlaştırıyor, beyni sürekli tetikte tutuyor. Bu bölümde, beynin Default Mode Network (Varsayılan Mod Ağı) üzerinden zihnin neden “boşta” bile durmadığını, multitasking mitinin neden çöktüğünü ve aşırı bilgi yükü (infobesity) karşısında beynimizin nasıl yorulduğunu ele alıyoruz. Aynı zamanda, dikkat sistemimizin evrimsel
#30: Virüsler ve mantarlar neden bize saldırıyor? Hangileri hastalık yapıyor?
Virüsler ve mantarlar… Çoğu zaman yalnızca hastalandığımızda aklımıza gelen bu mikroorganizmalar, aslında hayatın görünmeyen sahnesinde başrolde oynuyor. Bu bölümde, insan sağlığı üzerindeki etkileriyle öne çıkan patojen virüsleri ve mantarları yakından inceliyoruz.Bir hücreye sızarak çoğalan virüslerden, bağışıklık sistemi çöktüğünde harekete geçen mantarlara kadar; mikro düzeyde başlayan bu müca
#29: Mikroplar gerçekten kötü mü? Herkesi hasta eder mi?
Bu bölümde patojen bakterilerin, bakterilerden farkını inceliyoruz. Mikropların gerçekten ne olduğunu konuşuyoruz. Hastalık yapıcı bakterilerin sebep olduğu hastalıklara bakıp, dönerlerin üzerine ilave edilen etlerin bizleri neden hasta ettiğini konuşuyoruz. Kronik idrar yolu enfeksiyonuna sebebiyet veren bakterileri ve onlara yönelik bitkisel tedavileri masaya yatırıyoruz. Bol mikroorganizmalı bi
#28: Nazar değdi mi gerçekten? Batıl inançların bilimsel yüzü.
Merak ettiniz mi hiç… Neden kara kedi görünce yolumuzu değiştiriyoruz? Ya da neden tırnakları gece kesmemek gerektiğine inanıyoruz?Peki ya nazar… Gerçekten enerji mi aktarılıyor?Bu bölümde; batıl inançların evrimsel kökenlerinden, beynimizin örüntü tanıma takıntısına… placebo etkisinden kültürel aktarımın gücüne kadar pek çok başlığı masaya yatırıyoruz.Bilim ile inanç arasındaki o ince çizgide hem
#27: Koca bir evrim hamilelikle nasıl yeniden yaşanıyor?
Hamilelik sadece bir biyolojik süreç değil, aynı zamanda milyonlarca yıllık evrimsel bir mirasın yeniden sahneye çıkışıdır. Bu bölümde, embriyonun anne karnındaki gelişimini adım adım takip ediyor, balık benzeri kuyruklardan insan parmaklarına uzanan bir dönüşümün izini sürüyoruz. Solungaç yarıklarından karasal yaşama geçişe, perdelere sahip ellerden zeki bir beynin oluşumuna kadar her evre, insan
#26: Neden ihtiyacım olmayan şeyleri alıyorum? Ekonomik bilinçlenme.
Bu bölümde, alışveriş psikolojisini, sosyal medya bağımlılığını ve tüketim toplumunun zihinlerimizi nasıl şekillendirdiğini inceliyoruz. Dopamin sistemi, FOMO (kaçırma korkusu) ve karar yorgunluğu gibi zihinsel tetikleyicilerin alışveriş davranışlarımızı nasıl etkilediğini bilimsel bir perspektiften ele alıyor, IKEA’nın labirent gibi tasarlanmış mağazalarından kasaya yakın konumlandırılan çikolata
#25: Koyun psikolojisinden kurtulmak mı istiyorsunuz? Dayanışmanın biyolojisi.
İnsan neden yalnız olmaktan çok bir grup içinde hareket etmeye yatkındır? Dil nasıl evrimleşti ve bizi nasıl birbirimize bağladı? Sesin, ritmik konuşmaların ve sloganların toplumsal hareketlerde oynadığı rol nedir? Bu bölümde, insanın biyolojik olarak neden bir araya gelmeye programlandığını, dilin evrimsel süreçte nasıl geliştiğini ve hukuksuzluklara, adaletsizliklere karşı neden birlikte mücadel
#24: Coğrafya fiziksel özelliklerimizi nasıl değiştirdi?
Dünya üzerindeki farklı insan gruplarının fiziksel özellikleri neden bu kadar farklı? Tibetlilerin yüksek rakımlara nasıl adapte olduğunu, Afrikalıların koyu ten renginin nasıl bir avantaj sağladığını, İskandinavların soğuk iklimlere nasıl uyum gösterdiğini hiç düşündün mü? Evrimsel süreçler, coğrafi koşullar ve genetik adaptasyonlar sayesinde insan vücudu çevresine uyum sağlamak için inanılmaz de
#23: Gerçek sandıklarımız, beynimizin yanılgıları ve algılarımız.
Gördüğümüz, duyduğumuz ve hatırladığımız her şeyin ne kadarını gerçekten doğru, ne kadarını beynimizin yarattığı bir simülasyon? Bu bölümde, gerçeklik ile illüzyon arasındaki ince çizgiyi keşfe çıkıyoruz. Beynimizin nasıl yanıltıcı anılar yaratabildiğini, yanlış algılarla gerçeği nasıl manipüle ettiğini, hatta bazı psikiyatrik hastalıklarda bunun nasıl kontrolden çıkabildiğini inceliyoruz.Sahte an
#22: Biyolojik algoritmalar nedir ve günümüz teknolojilerine olan ilhamları neler?
Doğa, milyonlarca yıl boyunca karşılaştığı sorunları çözmek için en verimli algoritmaları geliştirdi. Peki, biz insanlar bu biyolojik süreçlerden nasıl ilham alıyoruz?Bu bölümde evrimsel algoritmalardan sürü zekâsına, yapay sinir ağlarından biyomimetik teknolojilere kadar doğanın en etkili mekanizmalarını keşfediyoruz. Karıncaların rota optimizasyonundan, arıların kolektif karar alma süreçlerine,
#21: Bakteriyel selüloz: Bitki ve dokularını yenileyen doğal biyomalzeme
Bitkiler yaralandığında, kendilerini nasıl onarır? Kopan bir yaprak, kesilen bir dal veya zarar gören bir kök… Doğa, inanılmaz bir yenilenme mekanizmasına sahip. Peki, bakteriler tarafından üretilen selülozun bu süreci hızlandırabileceğini biliyor muydunuz?Bu bölümde, bitkilerin kendini iyileştirme sürecini ve bu süreçte hormonların oynadığı kritik rolleri inceliyoruz. Ayrıca, biyoteknolojide gide
#20: Hayattaki amacımız ne? İyi bir hayat nedir?
Hayatın anlamı nedir? Bir amacı gerçekleştirmek mi, evrene bir iz bırakmak mı, yoksa sadece var olmak mı? Bu soru, insanlığın en eski ve en derin sorgularından biri. Kimimiz anlamı ilişkilerde, kimimiz başarıda, kimimiz ise doğanın kendisinde arıyoruz. Peki, gerçekten ulaşılabilecek tek bir anlam var mı, yoksa bu arayışın kendisi mi bizi insan yapıyor?Bu bölümde, anlam kavramını sorguluyor, insanı
#19: Neden kedilerle yaşamayı seviyoruz? Tarihten bu yana kedi/insan ilişkileri.
Kedi sahibi olmayana kedi istetecek bir bölüm! Kediler… Gizemli, bağımsız ama bir o kadar da hayatımıza dokunan varlıklar. Peki, onları biz mi evcilleştirdik, yoksa onlar mı bizi seçti? 🧐 Bu bölümde, Eski Mısır’dan günümüze insan-kedi ilişkisini, kedilerin nasıl ve neden evcilleştiğini, mırlamalarının beynimiz üzerindeki bilimsel etkilerini ve neden kedilerle yaşamaktan bu kadar keyif aldığımızı k
#18: Epigenetikle genlerimizi değiştirebilir miyiz?
Genetik kodumuz sabit, ama genlerimiz nasıl çalıştığını belirleyen epigenetik faktörler hiç de sabit değil! 🧬✨ Bu bölümde, epigenetik dünyasına adım atıyoruz. Vücudumuzdaki genler, çevremizdeki faktörler ve yaşam tarzımızla nasıl şekilleniyor? Beslenme, stres, sigara içmek ve hatta eğitim almak gibi günlük alışkanlıklarımız, gen ekspresyonumuzu nasıl değiştiriyor?Kraliçe arıların işçi arılardan na
#17: 3D Bioprinterlar ve tıpta yarattıkları devrim niteliğindeki çalışmaları.
Bu bölümde, tıp ve biyoteknoloji alanında devrim niteliğinde bir yenilik olan biyoprinting teknolojisini keşfe çıkıyoruz. 3D biyoprinterlar, biyomalzemelerle birleşerek organ ve doku mühendisliği için kişiye özel çözümler sunma potansiyeline sahip.
Peki, biyoprinting nasıl çalışıyor, hangi biyomalzemeler kullanılıyor ve bu teknoloji hangi alanlarda uygulanıyor? Yapay korneadan kişiye özel yüz imp
#16: Doğru mentor seçimi nasıl yapılır? Kendi hikayemde mentorumu nasıl buldum?
Hepimiz hayatımızda bir rehbere ihtiyaç duyarız, özellikle de kariyerimizde ya da kişisel gelişim yolculuklarımızda doğru adımları atmak istediğimizde. Peki, doğru mentoru nasıl seçebiliriz? Hangi özelliklere dikkat etmeli, uyumlu bir mentor-mentee ilişkisi nasıl kurulur?
Hayallerinizin peşinden giderken sizi destekleyecek doğru kişiyi bulmak için rehber niteliğindeki bu sohbetin gerçekleşmesind
#15: Aşık olurken beyninizde neler dönüyor? Tutku, çekim ve bağlanma üzerine...
Bu bölümde, aşkın evrimsel sırlarını ve beyninizdeki tutku dalgalarını keşfe çıkıyoruz. Dopamin, serotonin ve oksitosinin aşk üzerindeki etkilerini, aşkın farklı evrelerinde beyninizde neler olduğunu ve bu güçlü duygunun insanlık tarihindeki yerini öğrenin. Aşkın kimyasını çözmeye hazır mısınız? Aşkta neden bu kadar savrulduğumuzu ve beynimizin nasıl aşık olduğumuzu anlamaya çalışırken, kendi dene
#14: Başkalarının duygularını nasıl okuyoruz? Ayna nöronlar açıklıyor.
Hiç birinin gülümsemesine karşılık olarak kendinizi gülümserken buldunuz mu? Ya da birinin acısını gördüğünüzde derin bir empati hissettiniz mi? İşte bu tepkilerin arkasında, beynimizin en büyüleyici keşiflerinden biri olan ayna nöronlarvar!
Bu bölümde, ayna nöronların insan deneyimindeki şaşırtıcı rolünü derinlemesine inceliyoruz. Empatiden dil öğrenmeye, sosyal etkileşimden motor becerilere kada
#13: Yastığımız klozetimizden daha mı kirli?
Hiç düşündünüz mü? Hijyen algılarımızı şekillendiren bakış açıları ne kadar doğru? Klozetimizin ya da yüzümüzün değdiği çarşafların kirliliğini bir yuvarlak kaba bakarak anlayabilir miyiz? Bu bölümde mikrobiyoloji temellerini, deney prosedürlerini, sözde bilimi ve klozetimizin yastık kılıfımızdan daha kirli olup olmadığını konuşuyoruz.
#12: Gelecek metagenomikte mi? Nasıl bir metot ve çalışma alanları neler?
Metagenomik, yalnızca mikroskop altında görebildiğimiz organizmaların ötesine geçerek genetik düzeyde bizi birleştiren bir hikaye anlatıyor. Bu bölümde, doğadan alınan örneklerle DNA dizilerini nasıl ortaya çıkardığımızı, bu bilgilerin biyoteknoloji, ekoloji ve sağlıkta nasıl çığır açtığını konuşuyoruz.
#11: Canımız istemezken nasıl üretken olabiliriz? Motivasyon ve disiplini anlamak.
Hedefe ulaşmak için motivasyon yeterli mi, yoksa esas güç disiplinin mi? Bu bölümde, sadece "başlamak" değil, başladığını sürdürebilmek için gerekli olan mekanizmaları konuşuyoruz. Dopaminin o "hadi yapalım" kıvılcımını nasıl yaktığını, ama disiplinin bu ateşi nasıl diri tuttuğunu anlatıyorum.Hepimiz o anlık enerji patlamalarını biliriz; ama ya o enerji bittiğinde? İşte, alışkanlıkların devreye gi
#10: Öldükten sonra vücudumuzda ne oluyor?
Bu bölümde, ölüm kavramını biyolojik bir bakış açısıyla ele alıyoruz. Ölüm sonrası vücutta başlayan biyolojik süreçlerden, ölümün evrimsel olarak yaşamın sürdürülebilirliği üzerindeki rolüne kadar derinlemesine bir keşfe çıkıyoruz.🔬 Ölüm sonrası vücutta neler olur? Rigor mortis, livor mortis ve postmortem mikrobiyom gibi süreçler bize hangi bilimsel ipuçlarını sunuyor?🧠 Ölüm korkusu beynimizde nas
#9: Gördüklerimiz ne kadar gerçek? Beynimiz bize oyun mu oynuyor?
Göz ucuyla gördüğünüz o şekil gerçekten bir insan mıydı, yoksa beyniniz size oyun mu oynadı? Bu bölümde, algılarımızın nasıl şekillendiğini ve bizi nasıl yanıltabildiğini inceliyoruz. Neden askıya asılmış bir paltoyu bir insan silueti olarak algılarız? Ya da bir gölgenin peşinden koşan bir tehdit hissine kapılırız?Beynin tehlikeleri hızlıca fark etme çabasıyla evrimsel bir avantaj olarak geliştird
#8: Nasıl ve ne kadar iyi uyuyoruz? Vücut saati neden bu kadar önemli? Daha iyi bir sabah için geceyi anlamak.
Uykuya yalnızca bir mola gözüyle bakıyorsanız, çok şey kaçırıyorsunuz!
Alarm çaldığında gerçekten uyanıyor musunuz? Geceleri ne kadar verimli uyuyorsunuz? Işığın uyku üzerindeki etkisi nedir? Doğurganlık ve hormonlarımız üzerinde nasıl bir etkisi var?
Günlük alışkanlıklarımızı, sirkadiyen ritmimizi ve uyku dilimlerini anlamak hayatınızı değiştirebilir. Gelin, uykuyu ve uyku biyolojisini anlamanı
#7: Hepimiz stresliyiz ama stresi yanlış mı anlıyoruz? Stresli hayatlarımızı yeniden gözden geçiriyoruz.
Hepimizin hayatında çok çeşitli stresler var. Her birimiz farklı şeyler hakkında stresleniyoruz. Peki stresi yanlış anlıyor olabilir miyiz? Basit bir zihin müdahalesi yaparak bakış açımızı yeniden düzenleyebilir miyiz?
Bu zihin müdahalesini nasıl yapacağımızı, stres biyolojisini, hayatın içinden ve kendi yaşamımdan örnekler vererek konuşuyoruz.
Hissettiğin stresi anlamaya yeni bir şans vermek ist
#6: Temel Bilimle Nasıl Tanıştım? Laboratuvarda Vagus Sinirini Nasıl Stimüle Ettik?
Biyolojinin beni nasıl içine çektiğini, üstün başarılılar programına kabul edilme sürecimi ve ilk laboratuvar deneyimimi anlatıyorum. Peki ya vagus siniri... Vücudumuzdaki bu uzun sinir, sağlığımız üzerinde nasıl böyle güçlü bir etkiye sahip? Vagus sinirinin, stresle başa çıkma mekanizmalarımızdan kalp hızı değişkenliğine (HRV) kadar geniş bir rolü olduğunu biliyor muydunuz?
Bu bölümde, siz de bu
#5: “Longevity” Gerçekten Nedir? Gençliği Baki Kılmak Mümkün mü?
Yaşam süresini uzatmanın formülü var mı? Yaşlanma kaçınılmaz bir yolculuk mu, yoksa bu süreci yavaşlatmak bizim elimizde mi? Bu bölümde, longevity kavramının derinliklerine dalarak genç, enerjik ve sağlıklı bir yaşamın sırlarını keşfe çıkıyoruz. Yaşlanmanın biyolojik arka planını, doğru alışkanlıkların sağladığı etkileri ve bedenimizi zamana karşı korumanın ipuçlarını konuşuyoruz. Uzun bir ömrü do
#4: Evrim Yolculuğu Denizlerde Mi Başladı?
Deniz kıyısında otururken düşündünüz mü hiç? Hayatın kökeni, okyanusun en karanlık noktalarına kadar inen bir yolculukla başlıyor olabilir. İnsanların parmakları, kuşların kanatları… Hepsi bir balıkla mı başladı? Bu bölümde, derin denizlerin ve evrimin gizemli bağlantılarına dair şaşırtıcı sorulara yanıt arıyoruz.
#3: Bir İlişkide Duygusal Bağ Nasıl Oluşur? Ayrılık Bunu Nasıl Etkiler?
Aşk acısı gerçekten beynimizi nasıl etkiliyor? Kalbimiz kırıldığında, hormonlar nasıl devreye giriyor? Birini sevmeyi bırakmak neden bu kadar zor, ama zamanla her şey neden değişiyor? Bu bölümde, sevdiğimiz birinden ayrıldığımızda beynimizde ve bedenimizde neler olduğunu bilimsel bir bakışla inceliyoruz. Kırık bir kalpten nasıl iyileşiriz, ödül mekanizması ve hormonlar bu süreci nasıl şekillendiri
#2: Sevgiyle Başladı, İhanetle Bitti: İnsan ve Hayvanın Kırılan Bağı
Bu bölümde, insanlığın hayvanlarla olan kadim bağını nasıl kopardığını sorguluyoruz. Yüzyıllar boyunca sadık dostlarımız, koruyucularımız ve yoldaşlarımız olan hayvanlar, şimdi modern yaşamın karmaşasında nasıl terk ediliyor? Antik Mısır’dan, kurtlardan evcilleştirdiğimiz köpeklere kadar hayvanlarla paylaştığımız derin geçmişi anlatırken, neden onları sokaklara terk ettik? Hayvanlara zarar veren,
#1: Doğanın İnovasyona İlham Verdiğini Hiç Düşünmüş müydünüz?
Bir tırtılın çimenlerde bıraktığı iz ve bir yaprağın düşerken fısıldadığı sırlar... Bu bölümde, doğanın derinliklerinden gelen ilhamın izini sürüyoruz. Evrimsel süreçlerin ve insan aklının birleşiminde, icatların nasıl doğanın sessiz bir yankısı olduğunu keşfetmeye davet ediyorum sizi. Görünenden fazlası var, duyulmayan fısıltılar ve gözden kaçan işaretler... Doğanın saklı sırlarını keşfetmek için
Pilot: İçeriden Bir Bakış
Merhaba! Ben Ayça, içeriden bir biyolog. Bu bölümde, bilimin bireyler ve toplumlar üzerindeki etkilerini düşünerek, lise yıllarımdan beri biyolojiyle olan ilişkimi paylaşıyorum. İnsan organizmasının karmaşık sistemlerini incelerken, her birimizin algılayış biçimi ve duygusal deneyimleri aracılığıyla bilimle hayat arasındaki bağları anlamaya çalışacağız. Hazırsanız, bu yolculuğa başlayalım!
